Arkusz maturalny z języka polskiego – poziom rozszerzony (Formuła 2015, czerwiec 2024) ma charakter wyłącznie wypracowania argumentacyjnego, co oznacza, że zdający wybiera jeden temat i rozwija go w formie dłuższej wypowiedzi pisemnej. Jak wynika z informacji na pierwszej stronie arkusza, egzamin trwa 180 minut i pozwala zdobyć maksymalnie 40 punktów, a jego głównym celem jest sprawdzenie umiejętności interpretacji tekstów kultury oraz tworzenia logicznej i spójnej argumentacji. Istotne są również formalne wymagania egzaminacyjne, takie jak poprawne oznaczenie pracy, czytelność zapisu oraz samodzielność wypowiedzi.
Jednym z kluczowych zagadnień egzaminu jest analiza tekstu teoretycznoliterackiego oraz umiejętność odniesienia się do przedstawionego problemu. W pierwszym temacie zdający pracuje na fragmencie Adama Kulawika dotyczącym motywu literackiego jako podstawowego elementu budowy utworu. Tekst – znajdujący się na stronie 4 arkusza – porusza kwestie funkcji motywów, ich podziału na dynamiczne i statyczne oraz obecności motywów wędrownych w różnych epokach literackich. Zadanie wymaga nie tylko zrozumienia tych pojęć, lecz także zajęcia stanowiska wobec interpretacji autora oraz poparcia go przykładami z innych tekstów kultury.
Drugim ważnym obszarem jest interpretacja porównawcza utworów literackich, która sprawdza zdolność analizy, syntezy i dostrzegania związków między tekstami. W arkuszu zestawiono wiersze Jana Kochanowskiego „Do gór i lasów” oraz Leopolda Staffa „Ostatni z mego pokolenia” (strony 5–6), które ukazują refleksję nad życiem, przemijaniem i doświadczeniem człowieka. Zdający musi porównać oba utwory, uwzględniając ich tematykę, środki stylistyczne oraz kontekst biograficzny i historyczny, co wymaga szerokiej wiedzy literackiej oraz umiejętności interpretacyjnych.
Ocenianie wypracowania opiera się na szczegółowych kryteriach obejmujących m.in. określenie problemu, sformułowanie stanowiska, poprawność rzeczową, kompozycję, spójność, styl i poprawność językową. Praca musi liczyć co najmniej 300 słów, a jej struktura powinna być logiczna i uporządkowana. Kluczowe znaczenie ma umiejętność wykorzystania kontekstów literackich i kulturowych oraz trafnego argumentowania. Określ, jaki problem podejmuje Adam Kulawik w podanym tekście. Zajmij stanowisko wobec rozwiązania przyjętego przez autora, odwołując się do tego tekstu oraz do innych tekstów kultury lub Dokonaj interpretacji porównawczej utworów „Do gór i lasów” Jana Kochanowskiego i „[Ostatni z mego pokolenia]” Leopolda Staffa.