Arkusz maturalny z języka polskiego (poziom podstawowy, Formuła 2023 – test diagnostyczny, grudzień 2023) obejmuje część testową oraz wypracowanie i sprawdza przede wszystkim umiejętność rozumienia, interpretacji oraz analizy tekstów kultury. W pierwszej części zdający pracuje na tekstach dotyczących roli pisma i słowa w rozwoju cywilizacji, m.in. rozważa znaczenie pisma jako narzędzia utrwalania wiedzy oraz przemiany od kultury oralnej do piśmiennej. Zadania polegają na wyszukiwaniu informacji, interpretowaniu sensów, analizie argumentacji oraz rozpoznawaniu środków językowych, co wymaga zarówno dokładnego czytania, jak i logicznego wnioskowania.
Druga część testu koncentruje się na kompetencjach historycznoliterackich i językowych, w tym znajomości lektur obowiązkowych oraz umiejętności ich interpretacji w kontekście epok i zjawisk kulturowych. Zdający musi wykazać się zdolnością analizy tekstów literackich i nieliterackich, porównywania ich oraz tworzenia syntetycznych wypowiedzi. Istotne są także umiejętności językowe, takie jak rozpoznawanie funkcji środków stylistycznych, budowanie poprawnych wypowiedzi oraz świadome posługiwanie się językiem w różnych sytuacjach komunikacyjnych.
Ostatnia część arkusza to wypracowanie argumentacyjne, w którym zdający wybiera jeden z dwóch tematów i rozwija go, odwołując się do lektur obowiązkowych, innych tekstów literackich oraz kontekstów kulturowych. Wymagana jest umiejętność formułowania tezy, argumentowania oraz zachowania spójnej kompozycji tekstu liczącego co najmniej 300 wyrazów. Niebezpieczeństwo idealizowania rzeczywistości lub Wierność tradycji a szukanie nowych dróg – różne postawy życiowe.