Jeszcze o palindromach

[ja_bolek]

Pod tym tytułem w "Szaradziście", nr 3(125) z dn. 15 lutego 1961 roku,
ukazała sie rozprawka guru ówczesnego szaradziarstwa,
Stanisława Sobolewskiego (19.X.1917-19.XII.1987) z Ziębic.

JESZCZE O PALINDROMACH

O pewnej kobyle jako o potworniaku jednobokim czytamy w czwartym rozdziale tuwimowskiego panopticum poetyckiego - "Pegaz dęba".
Znajdziemy tam wspominki o wyczynach nielada w postaci 14 stronicowych poematów wspakowych i wiele różnojęzycznych, mniej lub więcej udanych, palindromów.
Autor dochodzi do słusznego jak się zdaje, wniosku, że ten "wteiwewtyzm
wybujały nadmiernie stanowi zwyrodnienie i prowadzi do tzw. "szmergla."
Z przyjemności dowcipnej i sensownej gry słów przemienia się w ponura grafomanię.

Lekkie i dowcipne: "SALWĄ W LAS", ciekawostki imienne jak Flora Rolf, Anna Zuzanna,
przyjemny tuwimowski: "Popija rum as, samuraj i pop!" lub palindrom zagadka " ARY"
- " Ma to pop i hipopotam!" sprawiają niewątpliwie jakąś specjalną przyjemność gry słów, ale rekordowy palindrom również mistrza Juliana, mimo że nie można odmówić mu
sensowności, nie wywiera już takiego wrażenia mimo swoich 93 liter:

" A no, sam maj trapi, sanatora Kujaw martwi to, że ta sanacja baje! a nas?
a też! Ot i w tramwaju karota! Nasi! Partia masona!..."

Moim zdaniem trzebaby więc w dziedzinie palindromów nie dążyć za wszelką
cenę do maksymalnej długości, kosztem "schorzeń językowych i treściowych",
ale poszukiwać niekoniecznie krótkich lecz dowcipnych zestawień w rodzaju
" Mała Małko kramarko kłamałam!" Ten zresztą palindrom wydaje mi się najlepszy
z podanych w "Szaradziście" przez kol. Lubnara.

Ze swoich palindromów przytoczę:

Z tej krótkiej strofki słów prawdy się dokop:
- Gdy chcesz POKOJU, TO GOTUJ OKOP! ...

Byłby on pierwszorzędny, gdyby udało się uzupełnić go do pełnego zdania!
Wydłużanie "ordwrotni" nie jest poza tym zbyt trudne i walka o rekord długości
zakończyłaby się może ... nowelką! Z okazji artykułu kol. Lubnara podjąłem próbę
natychmiastowego pobicia rekordów i po kwadransie(!) zdołałem spłodzić:

"Siłą zwycięża głupiec!" -
Orzekł krętaczy sztab:
- PAŁĄ CO MATOŁ ZECHCE,
ZŁOTA MOCĄ ŁAP! ... (29 liter)

Szyk zdania kuleje: Co matoł zechce pałą(zdobyć?), (ty) złota mocą łap!
Ostatkowy nastrój był "natchnieniem" do jeszcze dłuższego i chyba nieco lepszego
palindromu: "TANGO, GRA? TORT U JANA: TAK "NARODOWO" - DO RANA TAN!
A JUTRO ? TARG O GNAT! ...
A jednak mimo 53 liter nie postawiłbym go na pierwszym miejscu1

Z tymi zastrzeżeniami przyłączam się do apelu kol. Lubnara.
A więc PAL INDRO! MÓW SZUKAJMY!( Indra - bóg ognia).


" ESSE"

[ja_bolek]

> MA TO POP I HIPOPOTAM Nie znam autorskiego rozwiązania. Sądzę, że chodzi o dwie litery 'p'.

Swego czasu dopełniłem perełkę ESSEgo:

ECH, CHCE POKOJU ... TO GOTUJ OKOP!

[ja_bolek]

W Kalendarzu Szaradzisty 1968, Marian Butrym, w rozprawce pt.
"Drobne formy literackie" , wypowiedział się na temat palindromów ...

PALINDROM

Palindrom to swego rodzaju igraszka słowna, polegająca na tym, że jakieś słowo
lub zdanie można przeczytać tak samo wspak jak i wprost. Np. anilina, kajak, lub
całe zdania: "kobyła ma mały bok"," oni wypili Filipy wino", "wół utył i ma miły tułów".
Palindrom-zadanie polega na odgadnięciu wplątanego w krótki wierszyk zestawu
słów, dającego się odczytać wprost i wspak. Oczywiście, im dłuższy jest ten zestaw , tym większa satysfakcja Czytelnika i tym większy laur dla autora. Niestety, pogoń za
rekordami odbywa się kosztem sensu i nie raz zdumiony Czytelnik po odgadnięciu
palindromu zastanawia się o co właściwie chodzi.
Ustalmy pewną zasadę: dobry palindrom to krótka literacka forma, zawierająca
zespół liter, dający się odczytać wprost i wspak tak samo. Długość palindromu
podwyższa jedynie jego wartość, ale nie jest jedynym jej wykładnikiem. Czyż
bowiem nie mile brzmi króciutki palindrom: CI NIC?!
A oto kilka przykładów udanych palindromów:

KŁOPOTY REŻYSERA

Martwią się filmowcy wciąż o rolę chłopa,
aż się sam reżyser radził swego szwagra,
kogo wziąć za chłopa, by nie była faux pas.
Ba! A KTO IM KMIOTKA tego dobrze zagra!
("DAN_JUR")

WYZNANIE

O PANI WINA PO mojej leży stronie,
twój wdzięk onieśmiela, zachwyca i nęci ...
Ja wiem, że uwodzę cię dość nieudolnie,
lecz wierz - w tej materii najlepsze mam chęci!
("YETI")


CÓŻ GORSZEGO ...

Cóż gorszego jest od kliki?!
Tu odpowiedź padnie w mig:
według praw matematyki,
chyba tylko KILKA KLIK!
("CHRIS")

Ostatni przykład zawierał jednocześnie część palindromu rymującą się,
przez co ułatwił rozwiązanie. Nie jest to zasada, ale przy dłuższych palindromach
zaleca się takie rozwiązanie techniczne.
A oto palindrom w formie limeryku:

PRZYJDZIE KRYSKA

Żył antyfeminista w Łodzi,
co kobiet nigdy nie uwodził,
aż przyjechała don z ANINA
I ZDOŁAŁA ŁODZIANINA
zwieść pewna panna w kilka godzin.
("YETI")

Jak powstaje palindrom? Autor zamarzył sobie napisanie palindromu o lutym.
Hm... LUTY wspak YTUL ... powiedzmy: LUTY WYTUL?... ale ostatnia litera
słowa "wytul"(?!) to "l", więc może LUTY WY TU LUTY.
Dodaję 3 litery, muszę więc dla symetrii dodać trzy na początek:
YTU LUTY WY TU LUTY. Chwila depresji. Nie ma co się oszukiwać - głupie!
Ale można jeszcze rozbudować?! Spróbujmy. A może tak: BY TU LUTY BYTU
LUTY (pokraczny homonim - dodałem literę B) ... Może więc ABY TU LUTY BA...
Ba! Ale co dalej? Zaczyna się coś wykluwać ... Co można robić na BA ...?
Bawić, baczyć ... Badać! Eureka! ... I po kilku próbach powstaje taki wprost wspak:
ŁAD ABY TU LUTY BADAŁ. Powstaje już tylko ułożenie wierszyka i zadanie gotowe:

KŁOPOTY Z MIESIĄCEM

- W ten miesiąc - Rok tak gadał -
wprowadzić muszę ŁAD.
ABY TU LUTY BADAŁ,
kto mu dni kilka skradł.

I żart dobry, bo czy luty nie ma kłopotów z ilościa dni. I zadanie nieźle sformułowane
(aż dwa człony palindromu dobrze się rymują).
Jeszcze na temat palindromów rada dla autorów: należy unikać zestawów palindro-
mowych typu: " portu trop", czy "aromat amora", wielokrotnie już wyeksploatowanych.
Praca autora poega tu bowiem na nowym opakowaniu starej treści.
I zasadnicza reguła: treść palindromu musi w jakiś sposób wynikać z tekstu!
Na zakończenie tytuł powieści kryminalnej: " Mord Nila P.". Nie znacie?!...
No to przeczytajcie wspak.

Marian Butrym

[ja_bolek]

Św. pamięci Józef Staneta, zmarł 19 grudnia 2010, w wieku 69 lat,
z zawodu prawnik, znakomity, wszechstronny szaradzista,
mój serdeczny kolega, Józef Staneta, z Warszawy, autor poniższego
palindromu:

ŚWIAT ZWIERZĄT

Jak odkrył pewien naukowiec
Raków nie cierpi wprost piżmowiec.
Także lew, bawół i pantera
O rakach różnie mowią nieraz,
Gdyż rak ma brzydki charakterek,
O czym wie zwierząt cały szereg.
Jedynie słoń oraz alpaka
Wręcz lubią tego skorupiaka.
Ale prócz słonia i alpaki
Też _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ .

"JAMES"

Zamieszczone w Kalendarzu Szaradzisty 1974.

[ja_bolek]

Zaloguj się, aby zobaczyć zawartość.

Jeden z pomysłow Józka : ... leci osa ...

czytając w ciągu wielokrotnym,
ew. kołowo ...
ALE CIOS!

[ja_bolek]

Garść palindromów ...

Na początek fraszka Józka Dwojaka, ze Szczecina:

REKRUT

Zawsze o okrętach marzył skrycie,
teraz _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ życie .

'DAK" Sz./9/69

Palindrom Sławka Folfasińskiego, autora " Polskich zagadek ludowych " ...

NA POŻEGNANIE

Chłopiec był piękny jak Apollo,
Każda go piękna panna zna.
I usta - zostań! - szeptać wolą,
Albo: żegnają: _ _ _ _ _ _ _ _ !

"SWAN" Sz./10/69

Palindrom z Szaradzisty, nr 22/69.

GROTA

Pięknie podziemia przyozdabia przyroda.
Moc skalnych w krąg kolumn - tam _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _
_ _ _ _ _ _ _ _ _ , dwieście i tysiąc nieraz woda.
Wapienny krajobraz w jaskini ukryty.

" ANDRZEJ"

I fraszka z Sz./18/60

GARDZI HERBATĄ ...

Gardzi herbatą, nie chce ponad to
Zup, _ _ _ _ _ _ _ .
_ _ _ _ _ _ za to skłonny zanadto
Jak na wiek młody.

"SIEŃKO"

I z Sz.7/69 palindrom Mariana Butryma

O PEWNYM AUTORZE ...

Sto zadań dziennie - proszę Was -
_ _ _ _ _ _ _ _ _ rozpaczy mas.
Aż wreszcie zmienił pracy tok:
układał dobre - raz na rok!

" MARIAN"

[ja_bolek]

Zaloguj się, aby zobaczyć zawartość.

[ja_bolek]

W "Echozdaniach ..." Józefa Godzica zaprezentowana jest zabawa z tkającym katem.
Otóż ... AKT KAT TAK TKA ... jest prawidłowym palindromem.
Z wyjściowego układu słów można ułożyć jeszcze siedem palindromów :
AKT TAK KAT TKA , zamieniono miejscami środkowe wyrazy.
Po zamianie skrajnych otrzymamy:
TKA KAT TAK AKT, a po zamianie w tym układzie wyrazów środkowych ...
TKA TAK KAT AKT, a oto pozostałe palindromy:

KAT AKT TKA TAK
KAT TKA AKT TAK
TAK TKA AKT KAT
TAK AKT TKA KAT

Jak pisze autor ...
" Proszę zauważyć, że od tyłu mozna czytać w dwojaki sposób: litera po literze lub całymi słowami."
I co ciekawe, czytając słowami, obracamy się dalej w środowisku palindromowym.

Z tych czterech wyrazów można jeszcze ułożyć dodatkowo 16 zdań czterowyrazowych, które też będzie można czytać od tyłu, jednak nie
będą to już palindromy!

AKT KAT TKA TAK
AKT TAK TKA KAT
AKT TKA KAT TAK
AKT TKA TAK KAT
itp.

[ja_bolek]

Zaloguj się, aby zobaczyć zawartość.

[ja_bolek]

PALINDROM z "MAMELUKIEM"

Daj kule mamelukowi,
A wśród palindromów wielu
Powstanie zwrot całkiem nowy:
Oto _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ .

"SWAN" ( SZ. 11/61)

RAZ KAT ...

Raz kat postanowił przekroczyć plany
Więc macha toporem i wciąż jest zdyszany
Aby rachunek mu się zgodził
_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ karków głowy.

Zbigniew Golis (SZ. 8/79)

TURYSTA

Nęci go Bukareszt
_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ .
Spędzi tam dni parę
razem z rodzicami.
Józef Dwojak ( SZ. 11/69)

WILCZE ZALOTY

Wilk strasznie się roztkliwił widząc jak wilczyca
Spogląda nań miłośnie w poświacie księżyca;
Więc pełen wzniosłych uczuć zawył w ciemnym borze.
Z tego widać, _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ wyć może!

Józef Staneta (SZ. 11/76)

WIELBICIELE

Pewna Filipa, ładna dziewczyna,
Miała w piwnicy gąsiorek wina.
Jacek i Karol jej wielbiciele,
Z wizytą przyszli do niej w niedzielę.
Ona dla obu chciała być miła,
Na stół gąsiorek więc postawiła.
Nim słońce zaszło, zanim dzień minął
_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ ,
A potem, gdy z głów im się kurzyło ,
Obaj Filipie wyznali miłość.

Józef Staneta (K.SZ. 1977)

[ja_bolek]

STULETNIA STAL

Wzniósł miecz antyczny z wyborowej stali.
Ciął w zbroję ostro, aż się ludzie dziwowali.
A gdy na cienkim ostrzu szczerba nie powstała,
Rzekł wskazując: _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ bez mała.

"TEODOR" (Sz. 2/69)


W WYZWOLONEJ WARSZAWIE

Mimo śnieżno-wietrznych suit
do stolicy wraca szczęście;
pośród _ _ _ _ _ _ _ _ _ ruin;
Warszawiacy są już w mieście.

MARIAN BUTRYM (Sz. 2/69)


WESTCHNIENIE NA BALU

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ bal by trwał,
miałbym stuletni zabaw szał!

MARIAN BUTRYM (Sz. 2/69)


UTRAPIENIA MARYNARzA

Hen, w portowej tawernie zmierzch zapalił już światła,
ciepłem nęci _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ na złość wachta.

"KAWA" (Sz. 2/69)

SANITARIUSZKI

Każda na wycieczkę z apteczką iść chciała,
_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ w apteczce nie miała.

"STAN" (Sz. 2/69)

PRZYDATNOŚĆ

Czym on hamuje? Łatwo odgadniecie!
Do tego _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ przecież.

"STAN" (Sz. 1/69)

[ja_bolek]

Zaloguj się, aby zobaczyć zawartość.

> wóda, i są same, i nie ma sąsiadów
> rano Kubę dziwi z dębu konar

[ja_bolek]

JESZCZE WAM MAŁO?

Okrągły stolik,przy ciele ciało,
seans się toczy; była już Bona
i Zygmunt Stary, jeszcze wam (_ _ _ _) ?
(_ _ _ _ _ _ _) zatem Napoleona.

Zbigniew Golis - Gliwice

(Rozrywka 23/84)

FIASKO


Że smutny bez " podbojów" świat,
( _ _ ) ( _ _ _ _ _ ) ( _ _ _ _ _ _ _ _ ) wsiadł.
Lecz wrócił jeszcze bardziej posmutniały,
dziewczęta na drodze uwieść się nie dały.

******

Dlaczego ta polana kopytami ( _ _ _ _ _ )?
(_ _ _ _ _ ) ( _ ) bachantkami pewnie tu zawitał.


******

Na wieczornych koncertach żab
stałym bywalcem był rak.
Aż plotkowały na ten temat kruki:
"( _ _ _ ) (_ _ _) ( _ _ _ _ _ _) chyba na koncerty kupił."


MARIAN BUTRYM (Szaradzista 16/84)


DZIWNI OGRODNICY

Jan trzyma na strychu bratki oraz tuje,
A ( _ _ _ _ _ _ ) ( _ _ _ _ _ _ _ _ ) ( _ ) piwnicy hoduje.

"ZYGA" (Sz. 4/84)

******

Codziennie z Werą do kina chodzi,
nie unikają żadnej rewii,
stąd rzadko zdarza się aby co dzień
poświęcał nauce wiele energii.
Przychodzi semestr, lenistwo znika,
Uczy sie dniami, nocami,
( _ ) ( _ _ _ _ ), (_ _ _ _ _ ) ( _ ) ( _ _ _ _ _ _ _ _ )
Czekają , aż zda egzamin.

"ZYGA" (Sz. 9/84)

[ja_bolek]

Z Kalendarza Szaradzisty 1964, palindrom
W. Engelsa (ur.26.XI.1916).

O ZABORCZYM FARAONIE

Pan Egiptu - Ramzes Wielki
Ochotę miał dziką
Mieć w swych rękach władzę wszelką
Nad całą Afryką.
W bitwach łatwo znaleźć koniec,
Więc spisał testament,
By Egipt po jego zgonie
Miał cele te same.
Nad krajem, gdzie nieostrożnie
Swe wojska wprowadzaL,
Absolutna muchy groźnej
Rozciąga się władza.
W tajemniczych tych rejonach
Nikt nie był bezpieczny.
Ukłuł owad faraona
By usnął snem wiecznym! ...
Tam gdzie prawa / _ _ _ _ _ _ _ _ _ /
/ _ _ / _ _ _ / - /_ _ _ / - /_ _ _ _ _ / / _ _ _ _ _ _ /
/ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ / / _ _ _ /? - / _ _ /! - Któż te
Zna dzieje? ... - Cóż, mam że
O historii testamentu
Snuć nową legendę?
- Nikt już o nim nie pamięta.
Ja zmyślać nie będę!

"MAGNEZJUSZ"

[ja_bolek]

Zaloguj się, aby zobaczyć zawartość.