Andrzej Frycz Modrzewski

Biografia


Andrzej Frycz Modrzewski urodził się 20 września 1503 roku w Wolborzu i tamże zmarł w roku 1572. W swoim życiu pełnił funkcję sekretarza królewskiego, a do historii przeszedł jako jeden z najwybitniejszych polskich myślicieli politycznych.

Życiorys Andrzeja Frycza Modrzewskiego

Młodość i edukacja

Na świat przyszedł jako syn Jakuba, który był dziedzicznym wójtem Wolborza. Ojciec używał przydomka "Fricz", którym Andrzej zastąpił swoje drugie imię - Piotr. Andrzej Modrzewski w wieku 11 lat opuścił dom rodzinny i wyjechał do Krakowa, aby pobierać nauki w tamtejszej szkole parafialnej. Trzy lata później, w roku 1517 zapisał się na studia do Akademii Krakowskiej, które ukończył ze stopniem bakałarza 13 grudnia 1519. Ogromny wpływ na jego dalsze losy wywarły studia podjęte w Wittenberdze, gdzie zaznajomił się z ideami reformacji Marcina Lutra.

Powrót do ojczyzny

W roku 1522 po przyjęciu niższych święceń kapłańskich rozpoczął pracę w kancelarii prymasa Jana Łaskiego. Sekretarzem królewskim na dworze Zygmunta I Starego został w 1547 roku, a sześć lat później - podobnie jak wcześniej jego ojciec - objął funkcję wójta rodzinnej miejscowości, Wolborza. Ożenił się w 1560 roku z Jadwigą Kamieńską, kuzynką swojego przyjaciela Andrzeja Ciesielskiego. Kontrowersyjny ślub duchownego był przyczyną wielu z jego przyszłych kłopotów, m.in. utratę posady wójta. Pozostawił po sobie liczne dzieła i rozprawy, a także trójkę potomstwa (Andrzeja, Łucję i Elżbietę). Zmarł na morowe powietrze (nazwa stosowana dla wszystkich chorób zakaźnych epoki) w 1572 roku. Pod koniec życia cieszył się złą reputacją, dlatego też jego pochówek miał potajemny charakter - lokalizacja grobu pozostaje nieznana do dziś.

Działalność i myśl polityczna

Przeciw Kościołowi

Studia w państwie ogarniętym reformacją znacząco ukształtowały poglądy Frycza Modrzewskiego. Po powrocie do kraju uczęszczał na tajne dysputy teologiczne, które znalazły odbicie w jego postulatach natury politycznej. W 1551 roku ukończył swoje opus magnum, czyli "O naprawie Rzeczypospolitej". Słynna rozprawa ukazała się po łacinie, a także została przełożona na język niemiecki. Księga "O kościele" została uznana przez władze kościelne za herezję, dlatego też całe dzieło zostało umieszczone przez nie na Indeksie Ksiąg Zakazanych. W swym traktacie Modrzewski zawarł wiele kontrowersyjnych postulatów, jak np. utworzenie polskiego kościoła narodowego, niezależnego od władzy papieskiej, a podlegającego jedynie narodowi i jemu służącemu.

Postulaty społeczno-polityczne

Myśl polityczna Andrzeja Frycza Modrzewskiego w wielu punktach wyprzedzała swoje czasy. Domagał się eliminacji przywilejów i zrównanie wszystkich grup społecznych wobec prawa. W swych dziełach opowiadał się za pieczą państwa nad gospodarką - ze szczególnym uwzględnieniem ochrony rodzimej produkcji poprzez stosowanie ceł na importowane dobra. Łączył idee protekcjonistyczne z elementami dzisiejszego państwa dobrobytu - postulował otoczenie ubogich opieką przez władze państwa, utworzenie publicznego szkolnictwa, likwidację feudalnych zwyczajów i wyzysku chłopów. Równie stanowcze poglądy prezentował w zakresie porządku społecznego, gdyż był zwolennikiem kary śmierci nie tylko za zabójstwo, ale też za kradzież.

Ważniejsze dzieła

Andrzej Frycz Modrzewski był wybitnym przedstawicielem polskiego renesansu. Jego postępowe poglądy ściągały na niego uwagę i wrogość ówczesnych możnych, ale też społeczeństwa. Ceniony przez króla otrzymał od niego list żelazny, który był gwarantem osobistego bezpieczeństwa. Niechęć ze strony szlachty wzbudzały dążenia Modrzewskiego do równości wobec prawa, której dał wyraz także w dziele "Łaski, czyli o karze za mężobójstwo", gdzie stanowczo sprzeciwiał się różnicowaniu kar za zabójstwo dla przedstawicieli wyższych stanów. W "Oratio Philalethis peripatetici" wstawił się za mieszczanami domagając się nadania im praw do nabywania majątków ziemskich.

Twórczość Andrzeja Frycza Modrzewskiego stała się wzorem dla późniejszych pokoleń realistów politycznych i myślicieli. Jego idee państwa prawa, sprawiedliwości i równości społecznej w wielu punktach aktualne są nadal.

Andrzej Frycz Modrzewski - twórczość

Epoka literacka: Renesans