tutti - frutti (1)

[ja_bolek]

Tekst pochodzi z "Rewii Rozrywki" ; nr 28 ; wówczas kwartalnika; a w 1974r - nr 4.
Za życia Profesora. Autorem poniższego jest Krzysztof Oleszczyk.

PROFESOR I JEGO PASJE

Przed laty w paryskich kawiarniach i winiarniach, miejscach odwiedzanych przez
międzynarodową bohemę - co wieczór spotkać można było grupy młodych ludzi
pozdrawiających się tajemniczym zawołaniem: "atakanapa tokata panakata!"
Ludzie ci, mimo brzmiącego iście z japońska powitania nie pochodzili bynajmniej
z kraju Wschodzącego Słońca. Do Paryża przybyli z leżącej znacznie bliżej Polski.
Byli głównie architektami i malarzami odbywającymi właśnie zagraniczne praktyki
i staże. Byli wszyscy bez wyjątku uczniami Profesora.
Właśnie Profesor - pasjonat i mistrz palindromów w czasie praktyk i przerw między wykładami starał się zarazić uczniów swoją wielką pasją. Podane tajemnicze zdanie
jest właśnie palindromem. Podzielone na wyrazy tworzy zdanie = " - a ta kanapa,
to kota pana kata" - czytane jednakowo od strony lewej do prawej i od prawej do lewej.
Profesor liczy sobie lat setkę - jak sam mawia - bez, ledwo piętnastu.
Jeszcze przed pierwszą wojną światową rozpoczął studia artystyczne we Lwowie,
które kontynuował później w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych. O rozwoju
jego zainteresowań artystycznych zadecydował nie kto inny, a sam król Zygmunt.
Przed pierwszą wojną stał on na kolumnie nie jak obecnie na osi Krakowskiego
Przedmieścia, lecz nieco cofnięty - w odległości kilku metrów i niemal dokładnie na wysokości okna Profesora( wówczas jeszcze ucznia jednejz warszawskich szkół).
Do rodziny Profesora należał bowiem dom stojący na rogu Krakowskiego i placu
Zamkowego, znany dziś jako siedziba Związku Literatów. Budynek ten z charakterysty-
cznymi ruchomymi schodami prowadzącymi na trasę W-Z , we wszystkich przewodnikach zwany jest imieniem rodziny Profesora.
Studia artystyczne były początkiem aktywnego i niezwykle ciekawego życia. Był
Profesor znanym plakacistą , projektantem znaczków pocztowych, okładek książek, odznaczeń i medali, laureatem wielu nagród i konkursów. W 1916 roku otrzymał za projekty znaczków dwie pierwsze nagrody. W latach dwudziestych wspólnie z prof. Zygmuntem Kamińskim stworzył wielki plafon w Teatrze Narodowym. W roku 1939
zdobył pierwszą nagrodę w konkursie na wzór monety dwudziestozłotowej. Był jed-
nym z pierwszych twórców i konstruktorów-amatorów odbiorników radiowych, w la-
tach późniejszych - jak wspomina - pionierem stereofotografii. Był wreszcie pionierem
szybownictwa. Co prawda konstruowane modele nie bardzo chciały latać , ale liczą
się przecież pomysły, doświadczenia i próby.
Po wojnie przez wiele lat pracował w katedrze rysunku na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej. Był twórcą ogromnych dekoracji z okazji świąt państwowych,
przed kilku laty zdobył drugą nagrodę w konkursie na projekt będących obecnie w obiegu banknotów.
cdn.

Szereg informacji o Profesorze: Wikipedia - Edmund John.

[ja_bolek]

cd.

... " Znał osobiście niemal wszystkich uznanych pisarzy, malarzy, rzeźbiarzy, architektów pierwszej połowy XX wieku. W księgarni Gebethnera i Wolffa przy Krakowskim Przedmieściu szperając po półkach z książkami regularnie spotykał się z Tuwimem i Słonimskim.
Jest Profesor zawołanym gawędziarzem. Jego aktywne, twórcze życie i doskonała pamięć sprawiają iż jest niezrównanym partnerem i rozmówcą.
Obecnie pasjonują go głównie t r z y tematy. Amerykański music-hall(posiada świetne nagrania najsłynniejszych wykonawców i dobrą aparature odtwarzajacą). Będąc jego
gościem "musiałem" - siedząc otoczony kilkoma kolumnami i głośnikami, z których dwa
trzymałemprzy uszach wysłuchać kilku wspaniałych nagrań.
Druga pasja to Kazimierz. Profesor twierdzi, iż każdy kto kocha architekturę, his-
torię, piękno przyrody przyjechawszy raz będzie zawsze tu wracał. Sam Profesor spędza wakacje w Kazimierzu już po raz czterdziesty piąty.
Trzecia, największa pasja są p a l i n d r o m y. Zachętą do ich tworzenia był
" Pegaz dęba" Juliana Tuwima. Kolejne powstawały w czasie długich, okupacyjnych wieczorów. Dziś zbiór liczy ponad 1600 palindromowych zdań.
Właśnie zdań.
Większość bowiem drukowanych palindromów "wyjęta" z wiersza nie tworzy sensow-
nej myśli. Palindromy w formie istniejących samodzielnie zdań są znacznie trudniejsze
do skonstruowania. A takie tylko układa Profesor.
Dba on o poprawną składnię, zwartość, o tak czasem trudną do utrzymania sensowność.
Ale przyjrzyjmy się kilku wybranym palindromom:
* a złoto te, o poeto - to łza;
* Ada raportuje że jutro parada;
* salwa nad domem oddana w las;
* o tę juz ujęto;
* Ada, panna pocałowana woła: " co pan napada";
* oto łza z nizin za złoto;
* a kto to tka?
* ład nogom asana samogon dał.
Palindromy te wybrane przypadkowo z zeszytu zawierającego trzysta najlepszych zdań świadczą w pełni o umiejętnościach mistrza."
cdn.

[ja_bolek]

..." Obok palindromów układa Profesor także sylabówki i dwuznaczniki. Sylabówki pole-
gają na powtórzeniu w zdaniu obok siebie kilka razy tej samej sylaby. Na przykład:
" aby dobra była herbata ta tata tataraku dodał".
Dwuznaczniki zaś polegają na zbudowaniu takiego zdania , które w następstwie innego
podzielenia ciągu liter na wyrazy (bez zmiany ich kolejności) utworzy inne zdanie:
- pole ceni Ada jaśminowe - polecenia da Jaś mi nowe;
- myśliwi karego konia kusili - myśli wikarego koniak usili;
- to czytam tobie "lisie" - to czy tamto bieli się;
- popasa ma luba tu - pop asa ma lub atu.

Zaskakujące jest podobieństwo (wyłącznie charakteru) dwuznaczników Profesora do
kalamburów aktora, satyryka i dziennikarza sprzed 160 lat - Alojzego Gonzagi Żółkow-
skiego.
Przytoczone przykłady są zaledwie drobną cząstką zbiorów Profesora. Zbiorów ciągle
rosnących. Układanie palindromów jest bowiem jednym z codziennych zajęć.
Podobnie jak rozwiązywanie krzyżówek - zdaniem Profesora - znakomicie ćwiczących pamięć.
Byłoby dobrze, gdyby palindromy nie poszły w zapomnienie. Są częścią historii rozrywek umysłowych. Są częścia życia Profesora.
Będąc w Kazimierzu zwróćcie uwagę na starszego poważnego pana w baskijskim
berecie, z laseczka w ręku, cygarem lub fajką w ustach. Szedł będzie powoli przez rynek, lub stał przed budynkiem SARP-u dyskutując z młodymi malarzami i plastykami.
Rozmowa z nim przekona każdego, że rozrywki umysłowe mogą być nie tylko wypełnieniem czasu i pasją, lecz także wielką przygodą. Tak jak są przygoda życia dla
profesora Edmunda Johna."

" KREOL" *

* Krzysztof Oleszczyk: autor m.in. takich pozycji jak: Encyklopedia Rozrywek
Umysłowych(dwa wydania); Krzyżówka; Rebus(cz.1,cz.2); Szarada; Na tropach świnksa.

[ja_bolek]

Poniżej perełki Profesora Edmunda Johna:

> a i włóż jej żółwia Ado, gapo, to pagoda > my tu lwy mamy w lutym Ada busolę losu bada > cukier żaba żre i kuc Antek, obok Etna ! > a w Emila wali mewa o, tu nadymimy, Danuto > markiza razi kram Igor ma tam rogi > nabili Liban Izo, Wiktor wrotki wozi > za palmami mam La Paz Izo, wysoki mimik osy wozi > Regino, to Niger Jadzi w gębę gwizdaj > i Lipsk spili a Roma ma tam Amora > Tolo ma samolot ima go naga Jaga nogami > Mani z sadu bobu dasz, i nam bul Kaziu i za klub > ej, Nowak co noc kawon je okpi Natan i PKO > je jak lalka jej nogi Lopka jak poligon > ej, mała, złe pełza - łam je i załoga nago łazi > ej, u kata, z sadu Judasz atakuje a to rodak - a to taka Dorota > ej, Yma Sumac Camusa myje upał u pułapu > o, tak, oper epoka to no, wisusy - sus, i won > Ada byt sułtana tłusty bada aj, mamo, te cyce to mam ja > aj i pop sos popija dusi popa popis ud > Izo, wikary raki wozi ino gazdę nędza goni > a narodowi piwo do rana a niwa da wina > reżim, Ado, da mi żer i partanina trapi > tak nam robi Borman kat wódy żal dla Żydów > a ino kłapał i łapał konia a i wam domu kum odmawia > ma tarapaty ta para tam a ta kanapa to kota pana kata > o tę już ujęto a złoto te, o poeto - to łza > Ada raportuje, że jutro parada salwa nad domem oddana w las > a kto to tka? Ada, panna pocałowana, woła: - co pan napada?! > ład nogom asana samogon dał oto łza z nizin za złoto

[ja_bolek]

Dopiszę jeszcze kilka pomysłów Profesora:

Sylabówkę: gąskom ma mama mamałygę - gęgała
Dwuznacznik: imał Paryża wonie jesienią - i małpa ryża wonieje sienią
Palindromy "przyzwoite":

* ajaj! macam jaja!
* darmo ta dama da - tom rad!
* macam ja co noc! aj, macam!
* ogół dyma damy długo
* ale uda szałowe me! - woła z sadu Ela
* a pupila pali pupa
* i wabi co noc i bawi

Być może te nie-przyzwoite zamieścił " KREOL" w publikacji " Na tropie świnksa"?

[ja_bolek]

I jeszcze garść palindromów Mistrza:


* że tam rabin i bar ma też
* Kurd ma tam druk
* o, mam nagan mamo
* no, gardła dał dragon
* i bawi on nas Anno, i wabi
* a na motor otomana
* e, ino ta nam otomana tonie
* e, ino trener tonie
* a na motor erotomana
* daj jej jad
* no, wuju, won!
* z Sewilli wesz
* ej, i bogata kokota go bije
* soli Sabina pani Basi los
* co naklei w Wielkanoc?
* a nam kusa sukmana
* ej, i buli on w Ady domy mody dawno, i lubi je
* łatał kajak, kajak łatał

[ja_bolek]

Historia mówiona ...

Stanisława Fornal, szykował audycję w Lubelskim Radiu na drugi dzień świąt Bożego Narodzenia pt. " Upał u pułapu, czyli oko w oko z palindromami".
" Było to spotkanie z prof. Edmundem Johnem ...
Jego bardzo ciekawe opwieści nagrałem w roku '81, chyba w przeddzień 1 listopada ..."

patrz: TNN.PL > Pamięć Miejsca > Historia mówiona