„Problem trzech ciał” to powieść fantastycznonaukowa chińskiego pisarza Liu Cixina, pierwsza część trylogii „Wspomnienie o przeszłości Ziemi”. Utwór był pierwotnie publikowany w odcinkach w 2006 roku, a jako samodzielna książka ukazał się w 2008 roku; angielskie tłumaczenie Kena Liu, wydane w 2014 roku, przyniosło powieści międzynarodową popularność. Książka zdobyła między innymi Nagrodę Hugo dla najlepszej powieści, stając się pierwszym utworem tłumaczonym na angielski, który otrzymał to wyróżnienie. Jej tytuł odwołuje się do znanego z mechaniki orbitalnej problemu trzech ciał, czyli trudności przewidzenia ruchu trzech wzajemnie oddziałujących obiektów; w powieści zagadnienie to zostaje połączone z losem planety Trisolaris, krążącej w niestabilnym układzie trzech słońc.
Fabuła łączy historię chińskiej rewolucji kulturalnej, hard science fiction, thriller naukowy i opowieść o pierwszym kontakcie z obcą cywilizacją. Jedną z głównych bohaterek jest Ye Wenjie, córka zamordowanego fizyka, która trafia do tajnej bazy Czerwony Brzeg i wysyła w kosmos wiadomość ujawniającą położenie Ziemi; rozczarowana ludzkością odpowiada na ostrzeżenie z Trisolaris i wzywa obcych do przybycia. W czasach współczesnych naukowiec Wang Miao zostaje wciągnięty w śledztwo dotyczące samobójstw fizyków, tajemniczej organizacji oraz gry „Trzy ciała”, odtwarzającej dzieje trisolariańskiej cywilizacji. Stopniowo wychodzi na jaw, że obcy wysłali ku Ziemi flotę, a za pomocą sofonów próbują zahamować rozwój ziemskiej nauki, aby ułatwić przyszłą inwazję. Powieść podejmuje tematy odpowiedzialności nauki, kryzysu zaufania do ludzkości, kontaktu międzycywilizacyjnego, ekologii, przemocy historii i granic poznania, a jej popularność doprowadziła do powstania adaptacji serialowych, w tym chińskiej produkcji „Three-Body” oraz anglojęzycznego serialu Netflixa „Problem trzech ciał”.