W „Kartotece” Różewicza możemy wyróżnić dwie szczególne postaci drugoplanowe: Wujka i Wronę. Dialogi z nimi ujawniają wiele cech Bohatera — tęsknotę za prostotą, pogardę dla konformizmu, ale również strach przed przeszłością i życiowe wypalenie.
Spis treści
Wujek pojawia się w 2 scenach „Kartoteki”. Bohater cieszy się na jego widok. To jedyny bohater drugoplanowy, który wywołuje jego pozytywną reakcję. Reprezentuje rzeczy, do których protagonista tęskni — autentyczność, szczerość i prostotę.
Bohater jest bowiem zawiedziony światem, co pokazuje historia o wizycie w Paryżu. Pozbawiona detali, za to pełna goryczy opowieść, to wyraz jego podejścia do rzeczywistości. Bohater nie potrafi już cieszyć się światem, życiem. Odczuwa za to pogardę dla innych ludzi. Budzi ją konformizm — tu wyrażony poprzez klaskanie razem z tłumem. Bohater jednak sam się nim wykazuje, ponieważ „klaskał wraz z innymi”. Jest zakłamany, a zarazem ma postawę roszczeniową. Konformizm bowiem jest celem do osiągnięcia korzyści poprzez podążanie za tłumem. Bohater, choć się tym brzydzi, pragnie jednak mieć coś od świata.
W swoich dialogach towarzysz z partyzantki robi wyrzuty protagoniście za „żart”, jakim miało być zastrzelenie go. Oczywiście słowa te są ironiczne — Wrona doskonale wie, że była to egzekucja za próbę opuszczenia oddziału. Bohater jednak ciągle wymiguje się wypadkiem przy czyszczeniu broni. Każdą próbę rozmowy o zastrzeleniu próbuje zbyć. Wrona jest historią, od której Bohater chce uciec. Wspomnieniami, z którymi nie może sobie poradzić.
Pragnie również uciec od świata, od ludzi, ponieważ się boi. Strach determinuje jego życie. Wrona mówi to, kiedy Bohater nazywa „troskę o prostego człowieka” podstawą swojej twórczości. Mocnymi słowami stwierdza, że praca zawsze była dla protagonisty zasłoną przed życiem.
Z dialogów o strzelaniu może płynąć jeszcze jeden wniosek. Wrona chciał odejść, bo nie wierzył w „politykę” partyzantki. Bohater wykonał wyrok, ponieważ był jej wierny. W młodości był więc idealistą lub przynajmniej człowiekiem zaangażowanym.
Obecnie jednak widzi siebie jako osobę kompletnie wypaloną. Mówi o tym, że wszystkie sprawy już załatwił. Czasami jedynie bezczynnie stoi w kolejkach. Jest to obraz człowieka uwięzionego w martwym punkcie życia — bez horyzontów, bez celów do osiągnięcia, bez nadziei.
Przy protagoniście „Kartoteki” należy pamiętać, że nie jest on konkretną osobą. Bohater to Everyman — ktoś zupełnie przeciętny, z kim może się utożsamić każdy członek konkretnego pokolenia. W przypadku „Kartoteki” to personifikacja pokolenia Kolumbów — ludzi, których okres dojrzewania przypadł na II wojnę światową. Mówiąc więc o cechach charakteru Bohatera, musimy pamiętać, że są to raczej cechy wspólne wszystkich członków pokolenia Kolumbów.
Aktualizacja: 2025-07-28 12:07:31.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.