Miłość bez jutra interpretacja

Autorem opracowania jest: Adrianna Strużyńska

Utwór Tadeusza Gajcego „Miłość bez jutra” opisuje uczucie między dwojgiem ludzi, mające miejsce w trudnych czasach wojny. Poeta opisał miłość w okolicznościach, które nie pozwalają na szczęście.

Spis treści

Geneza

Tadeusz Gajcy należał do Pokolenia Kolumbów, grupy polskich pisarzy, urodzonych około 1920 roku. Wybuch II Wojny Światowej przypadł więc na moment, gdy wkraczali w dorosłość, odbierając im młodzieńcze lata. Twórczość artystów Pokolenia Kolumbów została w największym stopniu ukształtowana właśnie przez wojnę. Te doświadczenia sprawiły, że w ich utworach pojawiają się motywy katastroficzne i nawiązania do twórczości poetów II Awangardy. Wiersz „Miłość bez jutra” jest częścią tomiku „Grom powszedni”, napisanego w maju 1944 roku. W utworach tworzonych podczas wojny, Gajcy ujawniał przekonanie o tragicznej przyszłości, zdawał się przeczuwać swoje przeznaczenie. Poeta nie mylił się, nie udało mu się przeżyć wojny. Zginął w Powstaniu Warszawskim, 16 sierpnia 1944 roku.

Miłość bez jutra - analiza utworu

Wiersz ma budowę regularną, składa się z czterech sześciowersowych strof. Został napisany dziewięciozgłoskowcem. Pojawiają się rymy parzyste i krzyżowe, ale ich układ jest nieregularny. Utwór należy do liryki bezpośredniej, podmiot liryczny wypowiada się w imieniu swoim i swojej ukochanej. Pojawiają się więc czasowniki w pierwszej osobie liczby mnogiej i odpowiednie zaimki („mówimy”, „obudzimy się”, „w nas ciepła”, „płynie w nas”). Osoba mówiąca jest zakochanym mężczyzną, który podziwia piękno swojej partnerki, ale jednocześnie obawia się o przyszłość ich uczucia. Pod względem tematycznym, utwór należy więc do liryki miłosnej.

Warstwa stylistyczna wiersza jest rozbudowana. Aby zachować stałą liczbę sylab w obrębie wersu, poeta zastosował przerzutnię. Pojawiają się liczne epitety („sen śmier­tel­ny”, „sło­wem pło­chym”, „pło­mień krą­gły”, „pla­ne­ty małe”, „zie­mi od­bi­tej”), a także synekdocha („dłoń zdzi­wio­na ob­jąć zdo­ła”), metafory („mój sen śmier­tel­ny cia­łem speł­niasz”, „pu­szy­sta wło­sów two­ich per­ła”, „słu­cha­jąc sze­le­stu chmur i gra­nia wody”, „w kie­li­chu warg ję­zy­ka ostrze”, „tyle tyl­ko wia­ry w pie­śni, ile ob­ra­zu pod po­wie­ką zie­mi od­bi­tej osta­tecz­nie”) oraz porównania („jak pło­mień krą­gły w po­ściel spły­wa”, „gdzie dłoń pie­rza­sta jak z igli­wia”, „świa­tło jak w ro­śli­nie”, „wy­ry­je w twa­rzy łza jak z ognia”). Zastosowana instrumentacja głoskowa buduje nastrój grozy, akcentowanie sylab z głoską „p” ma oddawać dźwięk wybuchów i strzałów. Utwór otwiera apostrofa do ukochanej podmiotu lirycznego („Mój sen śmier­tel­ny cia­łem speł­niasz”).

Miłość bez jutra - interpretacja wiersza

Osoba mówiąca zwraca się do swojej ukochanej. Wspomina o śnie, który stanowi dla niej ucieczkę od wojennej rzeczywistości. Nie zawsze jednak przynosi wytchnienie, czasem wiąże się z przerażającymi wizjami. W utworze pojawiają się liczne motywy oniryczne. Sen stanowi stan pośredni między życiem a śmiercią. Pozwala na ucieczkę od świata realnego, pełnego zniszczeń i tragedii. Podmiot liryczny w poetycki sposób opisuje swoje sny, wypełnione spokojnymi wizjami przyrody, dającymi harmonię. Osoba mówiąca przeżywa miłość w czasach, gdy praktycznie nie jest możliwa. Ciągłe zagrożenie nie pozwala na cieszenie się obecnością ukochanej osoby. Podmiot liryczny musi stonować swoje uczucia, skupić się na przetrwaniu. Każdy dzień niesie ze sobą kolejne zagrożenia i wyzwania. Nikt nie ma pewności, czy zdoła przeżyć kolejny dzień.

Wojna niszczy psychikę człowieka, całkowicie zmienia jego osobowość. Nie pozwala żyć, tak jak wcześniej, zmusza do odnalezienia się w całkowicie innej rzeczywistości. Człowiek może doznać tylko tyle ciepła, ile jest w stanie objąć dłonią w tym konkretnym momencie. Podmiot liryczny wciąż dziwi się, widząc przerażający obraz, otaczającego go świata. W utworze pojawia się sformułowanie „języka ostrze”, które można odnieść do brutalnej rzeczywistości, ale też twórczości poety. Za pomocą wierszy, walczy on z otaczającym go światem, stara się wywierać na niego wpływ. Miłość w czasach wojny nie ma przyszłości. Z każdej strony człowieka otaczają niebezpieczeństwa i lęk o własne życie. Nigdy nie wiadomo, kiedy widzi się ukochaną osobę po raz ostatni.

Poeta nie epatuje brutalnymi obrazami wojny, ale wprowadza nastrój niepokoju, świat jest niepełny, okaleczony przez wojnę. Życie podmiotu lirycznego zostało sprowadzone do ciągłej walki. Nie dzieli go już na sferę zawodową czy prywatną, wojna całkowicie je wypełnia. Osoba mówiąca ma tylko chwile z ukochaną kobietą, zdaje sobie sprawę, że są to ulotne momenty, które mogą się już nigdy nie powtórzyć. Miłość staje się ucieczką przed złym, niebezpiecznym światem. Uczucie bliskości zderza się z atmosferą narastającej grozy. Zakochani nigdy w pełni nie cieszą się swoją obecnością, zawsze towarzyszy im lęk. Utwór „Miłość bez jutra” jest świadectwem cierpienia Pokolenia Kolumbów, które zostało pozbawione młodości. Wojna całkowicie zmieniła system wartości, sprawiając, że strach stał się nieodłączną częścią ludzkiej egzystencji.


Czytaj dalej: Do potomnego interpretacja

Komentarze