Interpretacja

'Bez'

Autor wiersza Tadeusz Różewicz
Interpretacja stworzona przez: Natalia
"Po wojnie nad Polską przeszłą kometa poezji. Głową komety był Różewicz, reszta to ogon".



Różewicz Tadeusz. Urodzony 9 października 1921 r. w Radomsku.
Centralna Polska. Niczym nie wyróżniająca się prowincja. Małomiasteczkowa ostentacyjna religijność, Solidacja Mariańska i ten wszechobecny zapach kadzideł. W takiej atmosferze, wg Mieczysława Porębskiego, kształtował się specyficzny ateizm Poety. Samotny. Ale to samotność Wielkiego, można stwierdzić kontynuując myśl Porębskiego, który określa Różewicza mianem jedynego (oprócz Miłosza) poety metafizycznego, w którym głęboko tkwi metafizyczna zadra.
Dom, dzieciństwo:
Ponad wszystkim była Matka, którą tak bardzo kochał. Brat, również Poeta zginął na wojnie.
Różewicz o Matce:

„To, co w naszym domu było najdroższe i najpiękniejsze, to Mama”
[‘Matka odchodzi’]

Częstokroć wraca myślami do czasów dzieciństwa, z którymi bezpośrednio związany jest Bóg. Bóg dzieciństwa, Bóg, który odszedł, który go opuścił.

”ojcze, Ojcze nasz
czemu
jak zły ojciec
nocą

bez znaku bez śladu
bez słowa

czemuś mnie opuścił”


Szala wciąż się waha, która przeważy?

„życie bez boga jest możliwe
życie bez boga jest niemożliwe”


Ten dualizm emocjonalny mógł być spowodowany utratą Matki i brata. Mógł być to bunt przeciwko czemuś, czemu nie potrafił sprostać ani poradzić. Ludzka niemoc, która powoduje niewiarę, wyobcowanie.. czy zatem możemy twierdzić, że Boga nie ma? Czy jednak jest.. i czeka tylko na odpowiedni moment, nie ingerując zawsze w nasze życie, pozostawiając nam wolną wolę? Sam Poeta mówi w jednym z wywiadów: ‘Wydawało by się, że wszystko już zostało ustalone. Nieprawda. Wszystko jest w ruchu.’ Czy świadczy to o tym, że Różewicz odrzuca chrześcijańską prawdę o Wszechwiedzy Boga i Jego Doskonałym Planie co do każdego z nas?
Pozostaje tyle pytań, na które żaden człowiek nie potrafi odpowiedzieć.
Wojna. A z drugiej strony Bóg i Jego Wielka miłość do człowieka. Paradoks.
Więc gdzie On jest, podczas, gdy giną tysiące osób, gdy dzieje się tyle zła..? Przecież dwa tysiące lat temu potrafił zwyciężyć zło... A teraz pozostawia człowieka samego... Dlaczego? Bóg milczy. Czy można to potraktować jako porażkę twórcy? Autor podaje liczne sytuacje, w których mógł narazić się Bogu. Podczas tego monologu padają słowa:

‘a może pokarałeś mnie
małego ciemnego za upór
za pychę
za to
że próbowałem stworzyć
nowego człowieka
nowy język’


Bo kiedy nadzieja umiera.. trzeba ją wskrzesić. Pozostaje tylko poezja, która jest manifestem przeciwko nienawiści, okrucieństwu czasów współczesnych Poecie. Trzeba dać ludziom WIARĘ, której tak bardzo brakuje. Różewicz nadaje podmiotowi lirycznemu funkcję stwórcy, który chcąc dać ludziom otuchę stwarza nowego człowieka, nowy język. Jednak Bóg go karze. Zasłania przed nim Swoje Oblicze. Odchodzi.
Mimo wszystko utwór ten dotyczy bezpośrednio każdego z nas. Czy potrafimy żyć Bogiem, lub Go całkowicie odrzucić? Może jesteśmy zbyt zaabsorbowani swoimi sprawami, że nie zauważamy, jak odkładamy Go na półkę, przykrywamy książkami, stertą gazet. Po jakimś czasie pokrywa Go kurz naszego niezainteresowania. Każdy z nas doświadcza w swoim życiu pustyni, gdy nic się nie udaje, pochłania nas samotność a dusza niemo krzyczy o pomoc. Szukamy sposoby, aby pustkę zapełnić. Brakuje nam poczucia bezpieczeństwa, bo nie mamy komu zaufać. Wtedy pojawia się On. Człowiek potrzebuje oparcia, chcąc czuć się pewnie, chciałby podzielić się z kimś odpowiedzialnością za swoje życie. Może je zawierzyć Bogu. ‘Nie będzie łatwiej, ale będzie piękniej’ i ‘do Mnie idzie się tylko przez ogień’ mówił Pan Jezus do siostry Faustyny Kowalskiej, zakonnicy z drugiego chóru, pokornej i dziecięco ufającej Bogu. Ona potrafiła zawierzyć. Ale takie cechy przypisujemy tylko świętym. Życie bez Boga jest jak podróżowanie w ciemności. On jest Światłem na Drodze Życia.

Na pytanie Poety czy życie bez Boga jest możliwe bądź nie, możemy odpowiedzieć tylko wtedy, gdy będziemy wiedzieć, czy potrafimy żyć bez Boga, lub żyć Nim.
Różewicz stwierdza, że najważniejszymi momentami w życiu każdego człowieka są narodziny i śmierć Boga. Pytam więc, czy bez miłości ktokolwiek potrafiłby oddać życie za nieznanych mu ludzi?

‘Ja się na to narodziłem i na to przyszedłem na świat,
aby dać świadectwo prawdzie’

mówi Pismo Święte. Jaka jest prawda? Musimy na to odpowiedzieć sobie sami.

Sądzę, że utwór ten jest obrazem człowieka zagubionego, wciąż poszukującego Prawdy, która wyzwoli go z sideł grzesznego człowieczeństwa. Poeta nie odrzuca istnienia Boga, jednak szuka przyczyny Jego nieobecności w swoim życiu. Może chce na nowo uwierzyć, zaufać.
Ale to pozostaną tylko domysły. Poezja jest zbyt subiektywna, aby ją interpretować. Jest to strefa intymności każdego twórcy. Mówi o tym sam Różewicz w poemacie ‘Sława’, który powstał niedługo po tym, gdy poeta założył telefon i przed maturami właściwie się urywał od telefonów polonistek i samych uczniów:


‘czy to pan różewicz
ten sam co parę wierszów napisał?
tak to ja
bo ja chcę pana różewicza spytać
co jest podmiotem
w wierszu »plemnik w spodniach«?’



Tą humorystyczną puentą zakończę moje rozważania na temat wiersza ‘Bez’.
A kompozycję pozostawiam otwartą, aby każdy sam mógł odkryć przesłanie Poety. Zapewniam, że każdy z nas odbierze je inaczej

Komentarze

MM

To ma być interpretacja czy własne filozofowanie autorki?

Natalia

Proszę przeczytać jeszcze raz swój wpis i się nad nim zastanowić.

Nasza witryna korzysta z plików COOKIES („ciasteczka”). Dowiedz się więcej o COOKIES z naszej Polityki Prywatności.
ROZUMIEM