„Mały bies” to powieść Fiodora Sołoguba, w której codzienne życie prowincjonalnego miasta stopniowo przenika się z urojeniami Ardaliona Pieriedonowa. Symboliczne obrazy ukazują lęk, zło otoczenia i narastający obłęd bohatera. W dziele można zatem znaleźć wiele symboli, które znacząco wpływają na świat przedstawiony oraz fabułę.
Spis treści
Najważniejszym symbolem w utworze jest niedotkniątko, dziwna istota widywana przez Pieriedonowa. Pojawia się w domu, cerkwi i na ulicy, zmienia kształty i drwi z nauczyciela. Bohater próbuje je schwytać za pomocą kleju, a następnie rąbie stół, pod którym rzekomo się ukryło. Niedotkniątko symbolizuje osaczający lęk i zło, którego Pieriedonow doszukuje się wszędzie. Towarzyszy pogłębianiu się obłędu.
W powieści ważne są również kot i baran. Pieriedonow uważa kota za szpiega, który obserwuje go i może na niego donieść. Próbuje go ostrzyc. Wołodina zaś utożsamia z baranem i pisze donos na zwierzę podszywające się pod przyjaciela. Zwierzęta odzwierciedlają podejrzliwość bohatera i jego niezdolność do rozpoznawania rzeczywistości.
Karty stają się dla Pieriedonowa przedmiotem grozy. W figurach dostrzega żywych prześladowców, którzy mogą go śledzić i oskarżyć. Kaleczy figury i pali talię, sądząc, że ukryła się w niej księżna. W płomieniach widzi jej postać. Zwyczajny przedmiot codziennej rozrywki zmienia się w jego oczach w narzędzie spisku. Ożywione figury karciane pokazują, jak urojenia zastępują mu prawdziwy świat.
Ogień pojawia się przy paleniu listów księżnej i kart, a szczególnie podczas maskarady. Pieriedonow podpala firankę w klubie, wierząc, że dzięki temu uwolni się od niedotkniątka. Budynek płonie, lecz wszyscy uchodzą. Płomienie, które w jego wyobraźni mają zniszczyć prześladowcę, powodują rzeczywistą katastrofę. Ogień staje się więc symbolem niszczycielskiej siły obłędu oraz przekroczenia granicy między urojeniem a czynem.
Sfałszowane listy księżnej są dla Pieriedonowa obietnicą upragnionego awansu. Pokazuje je znajomym i żeni się z Barbarą. Podobne znaczenie mają dla niego stanowiska, mundury i odznaczenia. Zabiega o poparcie dostojników, obawia się donosów oraz marzy o posadzie inspektora. Listy i urzędowe oznaki symbolizują władzę i społeczne uznanie, którym podporządkowuje własne decyzje.
Podczas maskarady Sasza występuje jako gejsza i zostaje wzięty za aktorkę. Zdobywa nagrodę, lecz tłum atakuje go, próbując zerwać maskę. Przebranie pozwala mu ukryć tożsamość, a zarazem ujawnia okrucieństwo uczestników zabawy. Motyw maski łączy się także z kłamstwami Barbary i Gruszyny, które ukrywają fałszerstwo. Maska oznacza pozór i ukrywanie prawdy, tak częste w stosunkach między mieszkańcami miasta.
W relacji Saszy z Ludmiłą powracają perfumy, barwne tkaniny i stroje. Ludmiła spryskuje chłopca zapachami, przebiera go w suknie oraz kostiumy rybaka i młodzieńca z Aten. W ten sposób tworzy wokół niego świat odmienny od brudnego, pełnego podejrzeń otoczenia Pieriedonowa. Zapachy i stroje wiążą się z fascynacją pięknem, ale także z tajemnicą i ukrywaniem ich spotkań.
Aktualizacja: 2026-10-15 16:33:07.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.