Powieść „Dzieci szatana” autorstwa Stanisława Przybyszewskiego przedstawia historię Gordona i ludzi wciągniętych przez niego w plan niszczenia miasta. W kolejnych wydarzeniach pojawiają się liczne i interesujące motywy literackie, na których opiera się fabuła i które dotyczą tematyki istotnej dla samego Przybyszewskiego.
Spis treści
W tekście szczególnie ważny jest motyw zniszczenia. Gordon dąży do podpaleń, zamieszek i rozkładu istniejącego porządku. Organizuje spalenie fabryki Schnittlera i ratusza, wykorzystuje niezadowolenie robotników oraz marzy o zniszczeniu całych miast, prowincji i krajów. Niszczenie życia uznaje za swój najważniejszy cel.
W utworze wielokrotnie pojawia się motyw ognia. Wroński podpala ratusz, płonie fabryka Schnittlera, willa Kortumów i kolejne budynki. Ogień jest narzędziem planów Gordona i przyczyną paniki mieszkańców. Wroński ginie w płonącym ratuszu, a Gordon zamierza także spalić stodołę z ciałem Ostapa.
Jednym z najważniejszych motywów dzieła jest motyw śmierci. Ciężko chory Wroński żyje ze świadomością bliskiego końca i ginie podczas podpalenia ratusza. Ostap popełnia samobójstwo, Okonek zostaje zamordowany przez Gordona, a Pola umiera po ciężkiej chorobie. Śmierć kolejnych osób towarzyszy realizacji planu Gordona.
W dziele występuje również motyw zbrodni. Ostap ukrywa fakt zabicia własnego dziecka, Okonek wcześniej zastrzelił leśniczego, a Gordon wykorzystuje wiedzę o tych czynach, aby podporządkować sobie współpracowników. Sam kieruje kradzieżą miejskich pieniędzy i podpaleniami oraz morduje Okonka, gdy uznaje, że może on zdradzić tajemnice.
W tekście obecny jest motyw buntu. Robotnicy fabryki Schnittlera, pozbawieni pracy po pożarze, gromadzą się na rynku i pod wpływem Okonka żądają chleba oraz zatrudnienia. Groźba burmistrza prowadzi do przemocy. Tłum rabuje sklepy, ściera się z policją i wojskiem, a Gordon z satysfakcją obserwuje chaos.
Bardzo istotną rolę odgrywa motyw manipulacji. Gordon kieruje ludźmi, wykorzystując ich słabości, lęki i poczucie winy. Wrońskiego nakłania do podpalenia ratusza, Ostapa zmusza do udziału w kradzieży, a Okonka wykorzystuje do podburzenia robotników. Manipuluje też burmistrzem, osłabiając ochronę ratusza.
W utworze pojawia się motyw miłości, przede wszystkim w relacjach Gordona, Heli, Poli i Ostapa. Gordon pozostaje związany emocjonalnie z Helą, choć chce poślubić Polę. Pola uważa, że jest dla niego sposobem na zapomnienie o Heli. Ostap kocha Helę, lecz ich relacja przynosi cierpienie. Po śmierci Poli Hela oznajmia Gordonowi, że przestała go kochać.
Ważnym elementem tekstu jest motyw cierpienia i lęku. Wroński boi się śmierci i podczas przygotowań do podpalenia przeżywa napady trwogi. Ostapa dręczy poczucie winy i strach przed odkryciem zbrodni, Okonek panicznie obawia się więzienia, a Pola choruje i cierpi psychicznie. Gordon także doświadcza strachu, lecz podporządkowuje swoje emocje planom.
W tekście pojawia się też motyw winy. Ostap nie uwalnia się od wspomnienia zabitego dziecka, a wyrzuty sumienia prowadzą go do załamania. Okonek lęka się odpowiedzialności za skutki buntu.
Aktualizacja: 2026-09-14 22:24:19.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.