„Problem trzech ciał” to pierwszy tom trylogii zatytułowanej „Wspomnienie o przeszłości Ziemi”, której autorem jest chiński pisarz Liu Cixin. Dzieło to przedstawia historię niezwykłego zetknięcia ludzkości z obcą cywilizacją, która ma zamiar przejąć Ziemię.
Spis treści
W 1967 roku podczas rewolucji kulturalnej profesor Ye Zhetai zostaje publicznie upokorzony i zabity przez czerwonogwardzistki, ponieważ nie chce wyrzec się podstawowych teorii fizyki. Jego córka Ye Wenjie obserwuje śmierć ojca, a wkrótce odkrywa samobójstwo swojej dawnej mentorki. Dwa lata później pracuje przy wyrębie lasów w górach Wielkiego Chinganu. Po przeczytaniu „Milczącej wiosny” pomaga przygotować list krytykujący niszczenie środowiska, zostaje fałszywie oskarżona i trafia do więzienia. Odmawia podpisania dokumentu obciążającego ojca i innych naukowców. Chorą Ye zabierają komisarz Lei Zhicheng i inżynier Yang Weining. Trafia do tajnej bazy Czerwony Brzeg na Radarowym Szczycie, gdzie zostaje włączona do prac przy systemie transmisji.
Początkowo projekt przedstawia się jej jako broń, później poznaje prawdę, że baza ma szukać życia pozaziemskiego i wysyłać wiadomości o Ziemi. Ye odkrywa, że Słońce może działać jak wzmacniacz fal radiowych. Po odrzuceniu eksperymentu potajemnie kieruje antenę na Słońce i wysyła wiadomość. Po latach odbiera odpowiedź od Trisolaris. Słuchacz ostrzega ludzi, by nie odpowiadali, bo ujawnienie położenia Ziemi doprowadzi do inwazji. Rozczarowana ludzkością Ye mimo ostrzeżenia odpowiada i zaprasza Trisolarian do podboju świata. Lei odkrywa wiadomość, ale nie wie, że Ye już odpowiedziała. Chce ukryć sprawę i przypisać sobie zasługę odkrycia obcych. Ye wywołuje awarię uziemienia, przewidując, że Lei zejdzie na linie nad urwisko. Niespodziewanie dołącza do niego Yang, mąż Ye. Kobieta mimo to przecina linę i obaj giną. Ich śmierć uznaje się za wypadek.
Po narodzinach Yang Dong Ye mieszka przez pewien czas w Qijiatun, gdzie doświadcza życzliwości mieszkańców. Później zostaje zrehabilitowana i wraca na Uniwersytet Tsinghua. Spotkanie z dawnymi czerwonogwardzistkami utwierdza ją w przekonaniu, że ludzkość nie potrafi się naprawić. Podczas pracy nad obserwatorium poznaje Mike’a Evansa, idealistę ratującego zagrożone gatunki. Gdy po kilku latach jego las zostaje wycięty, Evans także traci wiarę w człowieka. Ye opowiada mu o Trisolaris. Dzięki fortunie Evans buduje na tankowcu bazę Drugi Czerwony Brzeg i nawiązuje łączność z obcymi. Informuje Ye, że trisolariańska flota wyruszyła ku Ziemi i dotrze za czterysta pięćdziesiąt lat. Powstaje Ruch na rzecz Ziemskiej Trisolaris, a Ye zostaje jego komendantką. RZT dzieli się na frakcje. Adwentyści Evansa pragną zagłady ludzkości, redempcjoniści czczą Trisolarian i próbują ocalić ich cywilizację, a ocalali liczą, że służba najeźdźcom zapewni przetrwanie potomkom.
Narzędziem werbunku staje się gra „Trzy ciała”. Wang Miao, naukowiec pracujący nad nanomateriałami, zostaje wciągnięty w śledztwo dotyczące samobójstw fizyków i organizacji Granice Nauki. Dowiaduje się, że eksperymenty w akceleratorach dają sprzeczne wyniki, a prawa fizyki wydają się tracić podstawy. Na zdjęciach, a później przed oczami, widzi tajemnicze odliczanie. Shen Yufei nakazuje mu przerwać badania, a po ich wznowieniu cały Wszechświat zdaje się migotać. Shi Qiang przekonuje Wanga, że ktoś celowo zastrasza naukowców i hamuje rozwój nauki. Wang kontynuuje grę „Trzy ciała” i poznaje świat, w którym naprzemiennie występują ery chaosu i stabilności. Kolejne cywilizacje próbują przewidzieć ruch słońc, ale ponoszą kolejne klęski. Wang odkrywa, że planeta krąży w układzie trzech słońc, a problem ich ruchu jest chaotyczny i nie daje się dokładnie rozwiązać. Trisolaris wielokrotnie ulega katastrofom, więc jej mieszkańcy uznają, że muszą znaleźć nowy świat. W finale gry Wang widzi start ogromnej floty zmierzającej ku Ziemi. Wkrótce trafia na spotkanie RZT, gdzie Pan Han ujawnia fakt istnienia Trisolaris. Ye okazuje się przywódczynią ruchu. Oskarża adwentystów o przejęcie łączności z obcymi i dążenie do zagłady ludzi. Pan Han zostaje zabity, a Ye wyjaśnia, że nanomateriały Wanga mogą umożliwić budowę windy kosmicznej, dlatego Trisolarianie chcą zahamować ich rozwój.
Wojsko atakuje spotkanie RZT. Po próbie użycia bomby jądrowej dochodzi do strzelaniny, wielu rebeliantów ginie, a Ye zostaje aresztowana. Podczas przesłuchań ujawnia, że adwentyści przechowują na statku Dzień Sądu Ostatecznego wiadomości od Trisolarian. Wyjaśnia też, że dwa protony wysłane przez obcych mają zablokować rozwój nauki. Shi Qiang proponuje przejęcie statku za pomocą sieci z nanowłókien „latającego ostrza” Wanga, rozpiętej w Kanale Panamskim. Gdy Dzień Sądu Ostatecznego wpływa do Przekopu Gaillarda, włókna tną statek i ludzi na pokładzie na części. Evans ginie, lecz komputery z danymi zostają zabezpieczone.
Z przejętych wiadomości ludzie poznają plan Trisolarian. Po odebraniu odpowiedzi od Ye obcy ustalili położenie Ziemi. Zaniepokoiło ich niezwykle szybkie tempo rozwoju ludzkości, dlatego postanowili zatrzymać jej naukę.W ramach projektu Sofon rozwinęli proton w dwóch wymiarach, pokryli go obwodami i stworzyli inteligentny komputer. Po kilku próbach powstały cztery sofony połączone kwantowo. Dwa wysłano na Ziemię z prędkością światła. Potrafią zakłócać eksperymenty w akceleratorach, tworzyć fałszywe wyniki, wywoływać pozorne cuda i przekazywać informacje Trisolarianom w czasie rzeczywistym. Ludzie tracą więc możliwość prowadzenia tajnych działań i dokonania przełomu w fizyce podstawowej. Wang i Ding Yi popadają w rozpacz, uznając walkę z tak rozwiniętą cywilizacją za beznadziejną. Shi Qiang zabiera ich na pola opanowane przez szarańczę. Przypomina, że mimo przewagi technologicznej ludzie nigdy nie zdołali całkowicie wytępić owadów. Skoro insekty przetrwały, ludzkość również nie musi być skazana na zagładę. Wang i Ding odzyskują nadzieję i postanawiają wrócić do pracy. Ye, po poznaniu prawdziwej natury Trisolarian, prosi o możliwość odwiedzenia ruin Czerwonego Brzegu. Mimo słabego zdrowia wspina się na Radarowy Szczyt. Odnajduje pozostałości anteny, miejsce wysłania pierwszej wiadomości oraz urwisko, na którym zginęli Lei i Yang. Patrząc na krwawy zachód słońca nad górami, szepcze, że jest to zachód ludzkości.
W 1967 roku w Pekinie trwały brutalne walki między frakcjami Czerwonej Gwardii. Na Uniwersytecie Tsinghua podczas wiecu walki klasowej publicznie upokarzano i bito uznanych za wrogów rewolucji naukowców. Profesor fizyki Ye Zhetai odmówił wyrzeczenia się teorii względności, mechaniki kwantowej i teorii Wielkiego Wybuchu. Jego żona Shao Lin wystąpiła przeciw niemu, próbując dowieść reakcyjnego charakteru jego poglądów. Cztery młode czerwonogwardzistki zaczęły bić profesora pasami i doprowadziły do jego zgonu. Córka Ye, Wenjie, bezradnie obserwowała śmierć ojca. Po rozejściu się tłumu pożegnała go, wkładając mu do dłoni fajkę. Następnie udała się do profesor Ruan Wen i odkryła, że jej dawna mentorka popełniła samobójstwo, zażywając tabletki nasenne. Wenjie wyszła zatem stamtąd.
Dwa lata po śmierci ojca Ye Wenjie pracuje przy wyrębie lasów w górach Wielkiego Chinganu. Reporter Bai Mulin pożycza jej książkę „Milcząca wiosna”, która skłania ją do refleksji nad niszczeniem środowiska. Bai przygotowuje list do władz w Pekinie o skutkach działalności Korpusu Produkcji i Budowy, a Ye przepisuje go na czysto. Kilka tygodni później zostaje oskarżona o autorstwo pisma. Bai, chcąc się ratować, zaprzecza swojemu udziałowi. Ye trafia do więzienia. Przedstawicielka Cheng Lihua próbuje nakłonić ją do podpisania dokumentu obciążającego jej ojca i innych ludzi związanych z ważnym projektem wojskowym. Ye odmawia. Cheng oblewa ją wodą i zostawia w zimnej celi. Osłabiona Wenjie traci świadomość, widząc przed sobą obrazy bliskich i osób, które ją skrzywdziły.
Ciężko chora Ye Wenjie budzi się w helikopterze. Towarzyszą jej komisarz Lei Zhicheng i główny inżynier bazy Czerwony Brzeg, Yang Weining, dawny student jej ojca. Mężczyźni potrzebują jej wiedzy astrofizycznej i przewożą ją na Radarowy Szczyt. Lei przedstawia pobyt w bazie jako możliwość odkupienia win, lecz Yang uprzedza Wenjie, że z powodu tajności projektu może już nigdy jej nie opuścić. Kobieta mimo to natychmiast zgadza się zostać. Dowiaduje się, że Czerwony Brzeg prowadzi prace nad nową bronią, potencjalnie potężniejszą od bomb atomowych i wodorowych. Wkrótce obserwuje transmisję z ogromnej anteny. Silne pole elektryczne rozświetla chmury, a ptaki wlatujące w obszar działania anteny spadają na ziemię. Po kilkunastu minutach transmisja dobiega końca.
Trzydzieści osiem lat później Wang Miao zostaje wezwany na spotkanie z policją, wojskiem i naukowcami. Dowiaduje się, że wielu wybitnych fizyków popełniło samobójstwo, a część z nich była związana z organizacją Granice Nauki. Wśród zmarłych jest Yang Dong, którą Wang wcześniej poznał i podziwiał. Jej list pożegnalny głosi, że fizyka nigdy nie istniała. Generał Chang wyjaśnia, że trwa niewidoczna wojna, której celem są naukowcy. Prosi Wanga, by wstąpił do Granic Nauki i przekazywał informacje o jej działalności. Organizacja zajmuje się poszukiwaniem granic naukowego poznania. Początkowo Wang odmawia, lecz po sprzeczce z Shi Qiangiem zmienia zdanie. Po spotkaniu Chang ostrzega go, że ludzkość stanęła w obliczu prawdziwego kryzysu i powinna przygotować się na najgorsze.
Wang odwiedza Ding Yi, pogrążonego w żałobie po śmierci Yang Dong. Ding uważa, że jej śmierć nie miała związku z Granicami Nauki. Wyjaśnia Wangowi rozpacz fizyków, posługując się przykładem gry w bilard. Pokazuje, że prawa fizyki powinny dawać takie same wyniki niezależnie od miejsca i czasu. Tymczasem eksperymenty prowadzone w trzech najnowszych akceleratorach cząstek przynoszą odmienne rezultaty mimo identycznych warunków. Oznacza to, że prawa fizyki mogą nie być stałe w przestrzeni i czasie, a więc sama fizyka traci podstawy. Wang zaczyna rozumieć sens listu pożegnalnego Yang Dong i powód jej samobójstwa. Ding przyznaje jednak, że sam nie zna odpowiedzi na pytanie o naturę tych zjawisk. Na koniec przekazuje Wangowi adres matki Yang i prosi, by ją odwiedził w domu.
Po rozmowie z Ding Yi Wang nie potrafi przestać myśleć o niestałości praw fizyki. Podczas fotografowania miasta odkrywa na zdjęciach tajemnicze odliczanie, które pojawia się wyłącznie na fotografiach wykonanych przez niego. Wkrótce cyfry zaczyna widzieć także bez aparatu, choć badanie okulistyczne nie wykazuje żadnych nieprawidłowości. Wang zwraca się do Shen Yufei, która nakazuje mu przerwać badania nad nanomateriałami. Gdy laboratorium zostaje wyłączone, odliczanie natychmiast znika. Wang dzwoni do Shen i żąda wyjaśnień. Kobieta ostrzega go przed losem Yang Dong i zapowiada niezwykły pokaz. Jeśli badania zostaną wznowione, odliczanie będzie trwało, a za trzy dni Wang ma zobaczyć na własne oczy, jak „zamigocze cały Wszechświat”.
Wang Miao wchodzi do gry „Trzy ciała”, w której trafia do świata na przemian pogrążonego w erach chaosu i stabilności. Towarzyszy królowi Wenowi w drodze do Chao Ge i poznaje zasadę odwadniania ludzi, pozwalającą im przetrwać skrajne zimno i upał. Król Wen twierdzi, że potrafi przewidzieć ruch słońca i przedstawia królowi Zhou kalendarz oparty na yin, yang i I Ching. Jego prognozy początkowo niemal się sprawdzają, dlatego mieszkańcy zostają nawodnieni i wracają do życia. Wkrótce jednak słońce przestaje wschodzić, a na niebie pojawiają się trzy „latające gwiazdy”. Nadchodzi długa noc i skrajny mróz. Ludzie ponownie się odwadniają, lecz cywilizacja 137 zostaje zniszczona po czterdziestu ośmiu latach. Wang opuszcza grę.
Po wyjściu z gry „Trzy ciała” Wang Miao odwiedza Ye Wenjie, matkę Yang Dong. W mieszkaniu poznaje bliżej zmarłą fizyczkę, ogląda jej pokój, dziecięce rysunki i fotografię wykonaną przy ogromnej antenie. Ye opowiada o córce, która od najmłodszych lat interesowała się abstrakcyjnymi zagadnieniami, dostrzegała piękno w fizyce i słuchała Bacha. Uważa, że jako nauczycielka zawiodła, ponieważ świat Yang opierał się głównie na teoriach, a gdy te się załamały, córka straciła oparcie. Przed wyjściem Wang pyta o możliwość obserwowania promieniowania tła. Ye wskazuje radioobserwatorium pod Pekinem i kontaktuje go ze swoim byłym studentem, Sha Ruishanem. Zatroskana stanem Wanga daje mu także żeń-szeń i prosi, by dbał o zdrowie. Wang obiecuje, że będzie ją często odwiedzał.
Wang Miao jedzie do radioobserwatorium w Miyun, gdzie Sha Ruishan pomaga mu obserwować kosmiczne promieniowanie tła. O pierwszej w nocy dane z trzech satelitów i obserwatorium naziemnego pokazują niespodziewane fluktuacje. Wang odczytuje je jako zapis w alfabecie Morse’a i odkrywa, że odpowiadają trwającemu odliczaniu. Chcąc zobaczyć zjawisko na własne oczy, jedzie do Planetarium Stołecznego i korzysta z okularów 3K. Widzi, że całe niebo rzeczywiście migocze czerwonym blaskiem. Przerażony dzwoni do Shen Yufei i pyta, co nastąpi po zakończeniu odliczania, lecz ona odpowiada, że nie wie. Wang zaczyna obawiać się katastrofy lub własnej śmierci. Nad ranem trafia pod kościół św. Józefa, gdzie pod wpływem przeżyć załamuje się i płacze. Wtedy pojawia się Shi Qiang.
Shi Qiang zabiera wyczerpanego Wanga do restauracji, gdzie ten opowiada mu o odliczaniu i migoczącym Wszechświecie. Policjant radzi mu przede wszystkim odpocząć i nie ulegać strachowi. Później wyjaśnia, że od pewnego czasu dochodzi do ataków na instytucje naukowe, samobójstw badaczy i działań podważających znaczenie nauki. Jego zdaniem ktoś celowo próbuje zniszczyć badania, zastraszyć uczonych i sparaliżować ich myślenie. Na świecie działają centra dowodzenia, a wojska różnych państw współpracują przeciw nieznanemu przeciwnikowi. Shi uważa, że wróg szczególnie obawia się badań podstawowych i naukowców. Zachęca Wanga, by wrócił do pracy nad nanomateriałami i nie przejmował się odliczaniem. Radzi mu też dalej grać w „Trzy ciała”, ponieważ gra prawdopodobnie wiąże się z całą sprawą.
Wang Miao ponownie loguje się do gry „Trzy ciała”. Spotyka Mo Zi, który opowiada o kolejnych cywilizacjach próbujących odkryć zasady ruchu słońca. Pokazuje mu też szczątki Konfucjusza, którego przewidywania zakończyły się niepowodzeniem. Mo Zi twierdzi, że Wszechświat jest maszyną, i prezentuje mechaniczny model mający umożliwiać tworzenie dokładnego kalendarza. Ogłasza nadejście długiej ery stabilności, dlatego mieszkańcy zostają nawodnieni. Wang prowadzi jednak własne obserwacje astronomiczne. Siedemnastego dnia zamiast zwykłego wschodu pojawia się olbrzymie słońce, którego żar spala ludzi, zwierzęta i całą cywilizację 141. Po wyjściu z gry Wang wraca do pracy, a potem odwiedza Ye Wenjie. Kobieta wspomina bazę Czerwony Brzeg i proponuje opowiedzieć mu o wydarzeniach z okresu, gdy tam przebywała.
Ye Wenjie stopniowo zdobywa ważną pozycję w bazie Czerwony Brzeg. Początkowo działa przy obsłudze systemu transmisji, a z czasem staje się głównym technikiem. Komisarz Lei wyjaśnia jej, że baza służy do atakowania wrogich satelitów silnym promieniowaniem mikrofalowym. Potem Ye trafia do działu nasłuchu, który przechwytuje sygnały i dane z obcych statków oraz satelitów. Lei okazuje jej zaufanie, podczas gdy Yang Weining pozostaje nieufny i surowy. Ye zauważa jednak, że część działań bazy nie pasuje do oficjalnych wyjaśnień. W końcu przełożeni postanawiają ujawnić jej prawdziwy charakter programu. Dowiaduje się, że wcześniejsze informacje były kłamstwem, a poznanie prawdy oznacza, że już nigdy nie będzie mogła opuścić Radarowego Szczytu. Mimo to zgadza się zostać.
Odtajnione dokumenty ujawniają prawdziwy cel programu Czerwony Brzeg. Chińskie władze uznają, że badania nad inteligencją pozaziemską mogą doprowadzić do przełomu technologicznego przewyższającego osiągnięcia fizyki, biologii czy informatyki. Obawiają się też, że pierwszeństwo w kontakcie z obcą cywilizacją mogłyby zdobyć Stany Zjednoczone lub Związek Radziecki. Projekt ma więc na celu poszukiwanie pozaziemskich sygnałów, monitorowanie przestrzeni i wysyłanie własnych wiadomości. Czerwony Brzeg obejmuje obserwacją miliony gwiazd i wykorzystuje specjalny kod możliwy do odczytania przez rozwiniętą cywilizację. Przesyłana wiadomość przedstawia Ziemię, ludzkość i jej historię, wyraża nadzieję na pokojowy kontakt oraz współpracę między cywilizacjami. Liczą też na osąd ludzkości przez obcych.
Ye Wenjie wyjaśnia Wangowi, dlaczego program Czerwony Brzeg objęto ścisłą tajemnicą. Kontakt z cywilizacją pozaziemską mógłby pogłębić podziały na Ziemi i zostać wykorzystany przez mocarstwa. Mimo wieloletnich prób baza nie odebrała żadnego sygnału od obcych. Z czasem zainteresowanie projektem malało, ograniczono ochronę, a placówkę przekazano częściowo Chińskiej Akademii Nauk. Prowadzono tam później badania radioastronomiczne i obserwacje aktywności Słońca. Ye wspomina też, że wyszła za Yang Weininga, który wraz z Lei Zhichengiem zginął później w wypadku. Po narodzinach Yang Dong i likwidacji bazy wróciła z córką do Pekinu i wykładała astrofizykę. Lata spędzone przy nasłuchu kosmosu pozostawiły w niej poczucie samotności i przekonanie o kruchości ludzkiego życia.
Wang Miao ponownie wchodzi do gry „Trzy ciała” jako Kopernik, chcąc wyjaśnić jej tajemnicę. Przedstawia uczestnikom teorię, że świat ma trzy słońca, których wzajemne oddziaływanie powoduje naprzemienne ery stabilności i chaosu. Wyjaśnia też, że „latające gwiazdy” są w rzeczywistości oddalonymi słońcami. Tłumaczy też, dlaczego trzy latające gwiazdy zapowiadają długi mróz. Początkowo jego teoria zostaje wyśmiana, a papież rozkazuje spalić go na stosie. Wtedy nadchodzi dzień trzech słońc. Cały świat ogarnia niewyobrażalny żar, płoną ludzie i budowle, a cywilizacja 183 zostaje zniszczona. Gra uznaje jednak teorię Kopernika za prawidłową. Wang odkrywa prawdziwą budowę świata Trzech ciał i odblokowuje drugi poziom gry.
Shi Qiang wzywa Wanga na spotkanie z Wei Chengiem, mężem Shen Yufei. Matematyk opowiada o swoim talencie i badaniach nad problemem trzech ciał, którym poświęcił się dzięki wsparciu Shen. Wspomina też, że kobieta modliła się do Buddy o ratunek dla tajemniczego „Pana”. Wei otrzymał groźbę śmierci, jeśli nie przerwie badań, natomiast Shen zagroziła, że zabije go, jeśli je porzuci. Policja jedzie do ich domu i znajduje Shen zastrzeloną. Wei ujawnia, że wcześniej kłóciła się z Pan Hanem. Z rozmowy wynikało, że oboje należą do jednej organizacji, lecz stoją po przeciwnych stronach sporu o przybycie „Pana”. Wei przekazuje Wangowi swój model matematyczny i ostrzega go, by trzymał się z dala od sprawy. Twierdzi, że świat się zmieni, a ludzkość nie może już liczyć na ratunek.
Na drugim poziomie gry Wang spotyka Newtona i von Neumanna, którzy chcą obliczyć ruch trzech słońc. Przekonują pierwszego cesarza Qin Shihuanga, by udostępnił im trzydzieści milionów żołnierzy. Von Neumann tworzy z nich wielki komputer, w którym ludzie przekazują sygnały chorągiewkami. Po wielu miesiącach obliczeń system przewiduje długą erę stabilności. Prognoza okazuje się jednak błędna. Trzy słońca ustawiają się w jednej linii, a ich połączone przyciąganie wyrywa ludzi, budowle i atmosferę z powierzchni planety. Cywilizacja 184 zostaje zniszczona. Po wylogowaniu z Wangiem kontaktuje się administrator gry. Informuje go, że spełnia warunki dalszego udziału, i zaprasza go na spotkanie uczestników gry „Trzy ciała”.
Wang Miao bierze udział w spotkaniu siedmiu graczy gry „Trzy ciała”. Wśród uczestników rozpoznaje ludzi z elity naukowej, biznesowej i medialnej. Organizatorem okazuje się Pan Han, podejrzany o zabójstwo Shen Yufei, dlatego Wang potajemnie informuje Shi Qianga. Pan Han ujawnia, że Trisolaris istnieje naprawdę, a gra odtwarza część dziejów jej cywilizacji. Wyjaśnia też, że Trisolarianie potrafią się odwadniać, a ich świat krąży w układzie trzech słońc. Celem gry jest odnajdywanie osób o podobnych poglądach. Pan Han pyta graczy, jak oceniliby przybycie Trisolarian na Ziemię. Część uczestników uznaje, że obca cywilizacja mogłaby naprawić ludzkość. Wang, zgodnie z radą Shi, udaje zwolennika tej opinii. Dwaj przeciwnicy zostają usunięci z gry, a pozostali uznani za nowych towarzyszy.
Wang wchodzi do gry „Trzy ciała” i trafia do świata, który osiągnął epokę atomu i informatyki. Spotyka Einsteina oraz przedstawicieli ONZ, którzy ogłaszają, że problem trzech ciał jest nierozwiązywalny, ponieważ układ słońc ma charakter chaotyczny. Wang pokazuje model Wei Chenga, lecz okazuje się, że powstały dokładniejsze modele i żaden nie pozwala przewidzieć ruchów słońc. Dowiaduje się też o Wielkim Rozdarciu, podczas którego trzy słońca rozerwały Trisolaris na dwie części. Z dawnych dwunastu planet przetrwała tylko jedna, a za około tysiąc lat słońca znów zaczną się rozszerzać. Trisolarianie dochodzą więc do wniosku, że muszą opuścić swój układ i znaleźć nowy świat. Wkrótce cywilizacja 192 zostaje zniszczona, a gra zmierza ku finałowi.
Wang ponownie wchodzi do gry „Trzy ciała” i widzi na pustyni setki milionów mieszkańców Trisolaris, którzy obserwują niebo. Nad planetą znajduje się ogromna formacja licząca ponad tysiąc statków międzygwiezdnych. Wang dowiaduje się, że flota może osiągnąć jedną dziesiątą prędkości światła i wyruszy ku gwieździe oddalonej o około cztery lata świetlne. Jej celem jest znalezienie nowego świata dla trisolariańskiej cywilizacji. Statki zaczynają przyspieszać, a mieszkańcy z zachwytem patrzą, jak znikają na niebie. Wiedzą, że wynik wyprawy poznają dopiero ich potomkowie za kilkaset lat. Gra informuje Wanga, że rozpoczęła się trisolariańska ekspedycja, a gra „Trzy ciała” dobiegła końca. Po powrocie do rzeczywistości ma udać się pod wskazany adres na spotkanie Ruchu na rzecz Ziemskiej Trisolaris.
Wang Miao uczestniczy w dużym spotkaniu Ruchu na rzecz Ziemskiej Trisolaris, na którym Pan Han przyznaje się do zabójstwa Shen Yufei. Są tam setki graczy. Wśród zebranych wybucha spór między adwentystami a redempcjonistami. Niespodziewanie pojawia się Ye Wenjie, która okazuje się komendantką Ruchu. Oskarża adwentystów o zdradę, ukrywanie wiadomości od Trisolarian i dążenie do zagłady ludzkości. Ujawnia też, że Pan Han miał zabić zarówno Wei Chenga, jak i Shen, ponieważ znała zbyt wiele tajemnic. Jedna z ochroniarek Ye zabija Hana, skręcając mu kark. Potem Ye rozpoznaje Wanga i oznajmia zgromadzonym, że jego badania nad nanomateriałami są pierwszą technologią, którą Trisolarianie chcą usunąć z Ziemi. Na koniec zapowiada dalszy ciąg swojej opowieści o Czerwonym Brzegu.
Ye Wenjie całkowicie poświęca się pracy w bazie i bada zakłócenia promieniowania słonecznego. Analizując dane, odkrywa, że niektóre silne impulsy pojawiają się bez widocznej aktywności na powierzchni Słońca. Porównanie obserwacji Jowisza prowadzi ją do wniosku, że Słońce może działać jak ogromny wzmacniacz fal radiowych, odbijając i potęgując odpowiednio silne sygnały. Ye chce sprawdzić tę hipotezę, lecz oficjalny eksperyment zostaje odrzucony z powodów politycznych. Podczas transmisji próbnej potajemnie kieruje antenę Czerwonego Brzegu na Słońce i wysyła wiadomość z maksymalną mocą. Oczekiwanego echa nie udaje się odebrać, a późniejsze dane zdają się obalać jej teorię. Ye nie wie jednak, że sygnał został wzmocniony i właśnie rozchodzi się coraz dalej po Wszechświecie.
Po latach pracy w bazie Ye Wenjie coraz mocniej traci wiarę w ludzkość. Wspomnienia rewolucji kulturalnej, niszczenie przyrody i groźba wojny jądrowej utwierdzają ją w przekonaniu, że człowiek nie potrafi opanować własnego szaleństwa. Podczas nocnego dyżuru odbiera pierwszy sygnał od obcej cywilizacji. Nadawca z Trisolaris ostrzega ją, by nie odpowiadała, ponieważ ujawnienie położenia Ziemi doprowadzi do inwazji. Ye poznaje historię Trisolaris i jej plan poszukiwania nowego świata. Ukrywa odebrane wiadomości, a następnie potajemnie uruchamia nadajnik Czerwonego Brzegu. Kieruje antenę na Słońce i wysyła sygnał wzywający Trisolarian do przybycia oraz podboju Ziemi. Po transmisji traci przytomność. W izbie chorych dowiaduje się, że jest w ciąży.
Po opowieści Ye Wenjie Wang dowiaduje się, że jego nanomateriały mogą umożliwić budowę windy kosmicznej, dlatego Trisolarianie chcą zahamować rozwój tej technologii. Rozmowę przerywa wtargnięcie wojska dowodzonego przez Shi Qianga, które otacza członków RZT. Troje rebeliantów grozi detonacją niewielkich bomb jądrowych i żąda uwolnienia Ye, lecz ona odmawia opuszczenia towarzyszy. Shi podstępem rozprasza uwagę kobiety trzymającej prawdziwy ładunek i strzela w bombę, wywołując jedynie eksplozję materiału konwencjonalnego. W zamieszaniu dochodzi do strzelaniny. Kilkunastu członków RZT ginie, ponad dwustu zostaje aresztowanych, w tym Ye. Shi zostaje lekko ranny i silnie napromieniowany. Wang przyznaje mu rację: za wydarzeniami rzeczywiście stoją obcy. Shi przyznaje, że to był blef.
Podczas przesłuchania Ye Wenjie przyznaje, że 21 października 1979 roku zabiła komisarza Lei Zhichenga oraz swojego męża, Yang Weininga. Lei odkrył wiadomość odebraną z Trisolaris i domyślił się, że Ye zamierza odpowiedzieć. Nie wiedział jednak, że już to zrobiła. Zaproponował jej ukrycie sprawy, chcąc przypisać sobie zasługę odkrycia obcej cywilizacji i ochronić Yanga oraz nienarodzone dziecko Ye. Kobieta postanowiła go zabić. Celowo uszkodziła uziemienie, przewidując, że Lei zejdzie na linie nad urwisko, by naprawić awarię. Niespodziewanie dołączył do niego Yang. Ye mimo to przecięła linę, ponieważ nie chciała stracić jedynej okazji. Obaj mężczyźni spadli i zginęli. Zeznaje, że działała spokojnie, gotowa poświęcić wszystko dla nowego celu w życiu.
Po śmierci Leia i Yanga ich zgon uznano za wypadek, a Ye nie wzbudziła podejrzeń. W bazie zaczęła pomagać dzieciom z pobliskich wsi w nauce, a podczas trudnego porodu życie uratowali jej mieszkańcy Qijiatun, oddając krew. Po narodzinach Yang Dong przez kilka miesięcy mieszkała z córką u rodziny Myśliwego Qi i po raz pierwszy od dawna zaznała spokoju oraz życzliwości. Później została zrehabilitowana i wróciła na Uniwersytet Tsinghua. Odwiedziła matkę, lecz zerwała z nią kontakt. Spotkała też trzy dawne czerwonogwardzistki odpowiedzialne za śmierć ojca. Kobiety nie okazały skruchy, tłumacząc, że same zostały zniszczone przez rewolucję. Po tej rozmowie Ye straciła ostatnią nadzieję na poprawę ludzkości i utwierdziła się w decyzji sprowadzenia na Ziemię wyższej cywilizacji.
Pół roku po powrocie na Uniwersytet Tsinghua Ye uczestniczy w poszukiwaniu miejsca pod obserwatorium radioastronomiczne. Na północnym zachodzie poznaje Mike’a Evansa, syna miliardera, który samotnie sadzi las, by ocalić zagrożony gatunek jaskółki. Mężczyzna głosi komunizm wszechgatunkowy i uważa wszystkie formy życia za równe. Trzy lata później wzywa Ye, gdy posadzony przez niego las jest masowo wycinany. Evans odziedziczył po ojcu fortunę, lecz uznaje, że nawet ogromne pieniądze nie powstrzymają ludzi przed niszczeniem przyrody. Ye mówi mu, że ludzkość nie potrafi naprawić się sama, a istnieje siła zdolna ją zmienić. Opowiada o Czerwonym Brzegu i Trisolaris. Evans postanawia wykorzystać majątek, by potwierdzić jej historię, i od tej chwili nazywa Ye swoją nową towarzyszką w ruchu.
Trzy lata po spotkaniu z Evansem Ye otrzymuje propozycję pracy na europejskim uniwersytecie. Po wylądowaniu w Londynie zostaje zabrana helikopterem na Atlantyk, gdzie na zmodyfikowanym tankowcu działa baza Drugi Czerwony Brzeg. Evans informuje ją, że udało się odebrać wiadomość z Trisolaris, a obca flota już wyruszyła ku Układowi Słonecznemu i dotrze na Ziemię za czterysta pięćdziesiąt lat. Na statku zgromadziło się dwóch tysięcy zwolenników przybycia Trisolarian. Evans oznajmia, że powstaje Ruch na rzecz Ziemskiej Trisolaris, którego celem jest sprowadzenie obcych i zreformowanie ludzkiej cywilizacji. Ye zostaje wybrana główną komendantką organizacji. Przyjmuje tę funkcję i deklaruje, że zrobi wszystko, co w jej mocy. Tego dnia RZT zostaje formalnie utworzony.
RZT szybko rozrasta się wśród wykształconych elit, które utraciły wiarę w ludzkość i zaczęły patrzeć na nią z zewnętrznej perspektywy. Organizacja dzieli się na trzy frakcje. Adwentyści, skupieni wokół idei Evansa, pragną zagłady rodzaju ludzkiego i bezwarunkowo popierają Trisolarian. Redempcjoniści czczą obcą cywilizację niemal w sposób religijny i próbują ocalić ją przez rozwiązanie problemu trzech ciał, licząc przy tym na uniknięcie inwazji. Trzecia grupa, ocalali, chce zapewnić przetrwanie swoim potomkom poprzez służbę przyszłym najeźdźcom. Głównym narzędziem werbunku staje się gra „Trzy ciała”, która przyciąga głównie intelektualistów. Z czasem RZT buduje swoje siły zbrojne, a konflikty między frakcjami narastają mimo prób łagodzenia ich przez Ye Wenjie.
Podczas kolejnego przesłuchania Ye Wenjie przyznaje, że adwentyści przejęli część wiadomości z Trisolaris i przechowują je na Dniu Sądu Ostatecznego. Ujawnia też, że Mike Evans od początku dążył do zagłady ludzkości, a RZT wymknął się spod jej kontroli. Najważniejsza okazuje się informacja, że sześć lat wcześniej Trisolarianie wystrzelili ku Ziemi dwa protony rozpędzone niemal do prędkości światła. Dotarły one na miejsce dwa lata temu i mają zablokować rozwój ludzkiej nauki aż do przybycia obcej floty za około czterysta pięćdziesiąt lat. Ye nie wie, jak to możliwe. Ding Yi tłumaczy Wangowi, że wyższa cywilizacja potrafi wykorzystywać dodatkowe wymiary istniejące w skali kwantowej. Wobec takiej technologii ludzie są dla Trisolarian jedynie insektami. Odkrycie przeraża Wanga.
Podczas narady wojskowej przedstawiciele wielu państw szukają sposobu na przejęcie danych z Trisolaris z pokładu Dnia Sądu Ostatecznego, zanim adwentyści zdążą je zniszczyć. Shi Qiang proponuje rozpiąć w Kanale Panamskim sieć z nanowłókien „latającego ostrza” Wanga. Plan zostaje przyjęty i po czterech dniach statek zgodnie z planem wpływa do Przekopu Gaillarda. Niewidoczne włókna tną kadłub oraz ludzi na pokładzie na półmetrowe części. Dzień Sądu Ostatecznego rozpada się, a wojsko przejmuje wrak i zabezpiecza dane. Trzy dni później Ye dowiaduje się, że Evans zginął, lecz odnaleziono komputery z wiadomościami od Trisolarian. Udało się odzyskać około 28 gigabajtów danych, które mają ujawnić prawdziwe oblicze obcej cywilizacji i zweryfikować wyobrażenia Ye na jej temat.
Na trisolariańskim posterunku nasłuchowym 1379 samotny słuchacz odbiera wiadomość z Ziemi. Dowiaduje się o świecie z jednym słońcem, łagodnym klimatem i rozwiniętą cywilizacją, który wydaje mu się rajem. Zdaje sobie sprawę, że jeśli Trisolarianie ustalą położenie Ziemi, dokonają inwazji. Chcąc ocalić ten świat, wysyła ostrzeżenie, by ludzie nie odpowiadali na jego wiadomość. Princeps uznaje go za zdrajcę, lecz pozostawia przy życiu, by zobaczył, że ten czyn nie uratuje Ziemi. Wyjaśnia, że Trisolarianie nie mogą współistnieć z ludźmi i muszą ich zniszczyć, by zdobyć nową planetę. Za zaniedbania związane z transmisją sześć tysięcy osób ma zostać spalonych. Mimo braku dokładnych współrzędnych Ziemi princeps nakazuje przygotować flotę do wyprawy, ponieważ Trisolaris grozi zagłada.
Po otrzymaniu odpowiedzi z Ziemi Trisolarianie ustalają jej położenie i uznają, że szybki rozwój ludzkiej nauki może zagrozić ich flocie. Postanawiają powstrzymać postęp badań podstawowych. W ramach projektu Sofon rozwijają proton w dwóch wymiarach, pokrywają go obwodami i tworzą inteligentny komputer. Po kilku nieudanych próbach powstają cztery sofony połączone kwantowo. Dwa zostają wysłane na Ziemię z prędkością światła. Mają zakłócać eksperymenty w akceleratorach, podając fałszywe wyniki i uniemożliwiając fizykom poznanie struktury materii. Sofony mogą też wywoływać pozorne cuda, tworzyć obrazy na siatkówce i zmieniać widok promieniowania tła. Pozostałe dwa umożliwiają Trisolarianom natychmiastową łączność i obserwację Ziemi, przez co ludzie tracą możliwość ukrywania tajemnic.
Wang Miao i Ding Yi, przytłoczeni wiedzą o sofonach i zablokowaniu rozwoju nauki, upijają się i uznają walkę z Trisolarianami za przegraną. Shi Qiang nie zgadza się z ich rozpaczą i zabiera obu poza miasto, na pola opanowane przez szarańczę. Pokazuje im, że choć ludzie od wieków próbują tępić owady za pomocą trucizn, oprysków i innych metod, nigdy nie zdołali ich zupełnie pokonać. Zwraca uwagę, że przepaść technologiczna między człowiekiem a szarańczą jest większa niż między ludźmi a Trisolarianami. Skoro insekty przetrwały mimo przewagi człowieka, ludzkość także nie musi być skazana na zagładę. Argument Shi przywraca naukowcom nadzieję. Wang i Ding wznoszą toast za insekty, dziękują mu i postanawiają wrócić do pracy. Szarańcza staje się dowodem, że nie wszystko jest stracone.
Po poznaniu prawdy o Trisolarianach Ye Wenjie prosi, by pozwolono jej odwiedzić ruiny bazy Czerwony Brzeg. Mimo słabego zdrowia samodzielnie wspina się na Radarowy Szczyt. Nie przyjmuje żadnej pomocy. Na miejscu okazuje się, że baza została niemal całkowicie rozebrana, a po dawnych zabudowaniach pozostały jedynie trawa, podstawa anteny i niewielka tablica pamiątkowa. Ye rozpoznaje miejsce, z którego wysłano pierwszy sygnał do obcej cywilizacji, oraz urwisko, na którym zabiła Lei Zhichenga i Yang Weininga. Patrzy też w stronę wioski Qijiatun, z którą wiążą się jej wspomnienia. Wyczerpana podchodzi do krawędzi i ostatkiem sił obserwuje zachód słońca nad morzem chmur. Krwawa czerwień wypełniająca niebo przypomina jej o konsekwencjach dawnych decyzji. Ye szepcze, że to zachód ludzkości.
Aktualizacja: 2026-09-10 18:07:39.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.