Niemcy – motywy literackie

Autorka listy motywów literackich: Marta Grandke.
Autor Inny

Leon Kruczkowski jest znany przede wszystkim jako twórca dramatu „Niemcy”, który obrazuje rzeczywistość II wojny światowej oraz postawy ludzi wobec przemocy, nazizmu, odpowiedzialności i cierpienia. Losy rodziny Sonnenbruchów, Hoppego, Joachima Petersa i mieszkańców okupowanych krajów pokazują różne sposoby reagowania na zło. 

Spis treści

Motyw wojny

W utworze występuje motyw wojny wpływającej na życie wszystkich bohaterów. Akcja rozgrywa się w okupowanej Polsce, Norwegii, Francji oraz w Niemczech. Wojna prowadzi do egzekucji, prześladowań, śmierci ludności cywilnej i rozpadu więzi między ludźmi. Bohaterowie muszą określić swój stosunek do przemocy i hitlerowskiej rzeczywistości.

Motyw zbrodni

W tekście ważny jest motyw zbrodni dokonywanej przez przedstawicieli niemieckiego aparatu przemocy. Hoppe zabija dwunastoletniego Chaimka, choć wcześniej rozważa jego uwolnienie. Chrystian Fons umiera po brutalnym przesłuchaniu, a we Francji Niemcy przygotowują publiczne powieszenie siedmiu zakładników.

Motyw śmierci

W dziele pojawia się motyw śmierci dotykającej zarówno pojedynczych osób, jak i całe rodziny. Chaimek traci bliskich, a następnie sam zostaje zabity. Chrystian umiera w celi, ojciec Fanchette ma zostać stracony, natomiast Liesel straciła męża pod Stalingradem oraz dzieci podczas bombardowania.

Motyw rodziny

W utworze obecny jest motyw rodziny ukazanej jako źródło siły i wsparcia, ale również konfliktów. Hoppe myśli o własnych dzieciach, gdy ma zabić Chaimka. Berta jest silnie związana z Willim i idealizuje syna, natomiast między członkami rodziny Sonnenbruchów ujawniają się głębokie różnice moralne i polityczne.

Motyw cierpienia

W tekście można odnaleźć motyw cierpienia fizycznego i psychicznego. Fanchette przeżywa rozpacz z powodu grożącej ojcu egzekucji, Liesel nie potrafi pogodzić się ze śmiercią najbliższych, a Joachim jest wyczerpanym zbiegiem z obozu. Cierpienie prowadzi bohaterów do rozpaczy, nienawiści lub działania.

Motyw bierności

Ważnym motywem utworu jest bierność wobec zbrodni. Profesor Sonnenbruch odrzuca nazizm i uważa się za uczciwego Niemca, ale próbuje odgrodzić się od otaczającej rzeczywistości. Gdy Joachim potrzebuje pomocy, profesor nie potrafi zdecydowanie stanąć w jego obronie. Dopiero rozmowa z dawnym uczniem zmusza go do zakwestionowania własnej postawy.

Motyw odpowiedzialności

W tekście pojawia się motyw odpowiedzialności za własne czyny i ich skutki. Hoppe usprawiedliwia zabicie dziecka przepisami i strachem przed Schultzem. Sonnenbruch twierdzi, że odpowiada jedynie za swoją pracę naukową, lecz Joachim uświadamia mu, że wyniki jego badań są wykorzystywane w obozowych eksperymentach.

Motyw odwagi

W utworze pojawia się również motyw odwagi. Ruth, choć początkowo obojętna na cierpienie mieszkańców okupowanej Europy, sprzeciwia się Williemu i pomaga Joachimowi. Ukrywa zbiega, okłamuje rodzinę oraz policję i bierze na siebie ryzyko odpowiedzialności za udzielenie pomocy człowiekowi ściganemu przez władze.

Motyw samotności

W dziele obecny jest motyw samotności człowieka żyjącego w państwie totalitarnym. Joachim doświadcza jej podczas ucieczki, gdy nie może ufać innym ludziom. Sonnenbruch także uważa się za samotnego, ale jego samotność polega na dobrowolnym odcięciu się od rzeczywistości. Spotkanie obu bohaterów ujawnia różnicę między samotnością walczącego a samotnością biernego obserwatora.


Przeczytaj także: Niemcy – problematyka

Aktualizacja: 2026-08-24 20:49:23.

Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.