„Niecierpliwi” to powieść Zofii Nałkowskiej ukazująca losy Jakuba Mrowy i Teodory, naznaczonych rodzinnymi tragediami. Istotne miejsce zajmują w niej relacje międzyludzkie, pamięć, wpływ przeszłości na kolejne pokolenia oraz lęk przed śmiercią.
Spis treści
W powieści występuje motyw rodziny, która jest źródłem więzi, ale również cierpienia. Jakub i Teodora należą do rozgałęzionych rodów, w których powtarzają się konflikty, choroby i samobójstwa. Bohaterowie żyją wśród wspomnień o krewnych, a ich decyzje pozostają związane z historią poprzednich pokoleń.
W utworze pojawia się motyw małżeństwa ukazanego jako związek stopniowo niszczony przez brak porozumienia. Teodora pragnie bliskości i wielokrotnie próbuje ratować relację, natomiast Jakub reaguje chłodem, gniewem i nieufnością. Rozłąki przynoszą chwilową ulgę, lecz pogłębiają ich oddalenie.
W dziele ważny jest motyw miłości przybierającej różne postacie. Teodora kocha Jakuba mimo jego obojętności; wcześniej, jako dziewczynka, darzy uczuciem Piotra, a później zbliża się do Albina. Jakub dopiero po rozstaniach uświadamia sobie siłę przywiązania do żony. Miłość często łączy się tutaj z lękiem i cierpieniem.
W powieści obecny jest motyw zdrady niszczącej zaufanie między bohaterami. Teodora odkrywa ślad niewierności Jakuba i od tej chwili traci pewność siebie oraz poczucie bezpieczeństwa. Po latach sama zakochuje się w Albinie. Gdy wyznaje mężowi, że pojawił się ktoś inny, zazdrość Jakuba prowadzi do tragedii.
W tekście szczególne znaczenie ma motyw samobójstwa powracający w historii obu rodzin. Fabian odbiera sobie życie, Klara truje się na balu, Celina strzela do siebie, a Hortensja podejmuje nieudaną próbę samobójczą. Myśli o odebraniu sobie życia pojawiają się również u Jakuba, który po postrzeleniu Teodory strzela do siebie.
W utworze często pojawia się motyw śmierci towarzyszącej bohaterom przez całe życie. Umierają członkowie rodziny Jakuba, Leonia, Ludwika i Marta, a wspomnienia zmarłych pozostają obecne w świadomości bliskich. Kulminacją tego motywu jest śmierć Teodory oraz samobójcza śmierć Jakuba.
W powieści Nałkowskiej istotną rolę odgrywa motyw pamięci. Jakub nieustannie odtwarza przeszłość z własnych wspomnień i cudzych opowieści. Powraca do dzieciństwa, rodziców, Marii, dzieci i związku z Teodorą. Różne wersje tych samych wydarzeń, zwłaszcza śmierci Fabiana, pokazują, że pamięć może odmiennie kształtować obraz przeszłości.
W dziele można odnaleźć motyw winy i wyrzutów sumienia. Jakub stopniowo dostrzega własną odpowiedzialność za krzywdy innych. Uświadamia sobie błędy wobec Marii, dzieci i Teodory, a dawne zachowania zaczynają go dręczyć. Długo obwinia innych, szczególnie ojca, zanim zaczyna dostrzegać również własną odpowiedzialność.
W tekście obecny jest także motyw dzieci, których los pokazuje skutki decyzji dorosłych. Jakub i Maria tracą kontakt ze swoim potomstwem, Emilka i Jaś umierają, a Marian wychowuje się u obcych ludzi, nie znając prawdy o swoim pochodzeniu. Jakub spotyka syna, lecz nie ujawnia mu, że jest jego ojcem.
W powieści wykorzystano również motyw choroby fizycznej i psychicznej. Leonia żyje w lęku przed chorobą, później słabnie i umiera, Marta choruje na gruźlicę, a Jan trafia do szpitala z powodu choroby psychicznej. Choroba przynosi bohaterom strach, bezradność i konieczność opieki nad najbliższymi.
W utworze występuje motyw przemocy, szczególnie widoczny w relacji Jakuba i Teodory. Mężczyzna krzyczy na żonę, odpycha ją i podporządkowuje swoje działania własnym emocjom. W lesie, ogarnięty zazdrością, przewraca Teodorę na ziemię i strzela do niej, a następnie odbiera sobie życie.
Aktualizacja: 2026-08-20 11:50:30.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.