Marek Hłasko jest znany przede wszystkim jako autor opowiadań zebranych pod tytułem „Pierwszy krok w chmurach”. Zbiór jego tekstów ukazuje ludzi mierzących się z samotnością, biedą, wojenną traumą, alkoholizmem i rozczarowaniem. Bohaterowie szukają miłości, bezpieczeństwa i sensu życia, lecz często przegrywają z własną słabością lub otoczeniem.
Spis treści
W dziele pojawia się motyw miłości. Miłość daje bohaterom nadzieję, ale bywa też źródłem rozczarowania. W „Pierwszym kroku w chmurach” uczucie młodej pary zostaje brutalnie poniżone przez obcych ludzi. W „Najświętszych słowach naszego życia” chłopak odkrywa, że Baśka mówiła innym te same słowa, które uznał za wyjątkowe. W „Lombardzie złudzeń” dziewczyna wierzy w miłość pisarza, dopóki jego żona nie ujawnia prawdy o wcześniejszych romansach.
W opowiadaniach zastosowano motyw samotności, która dotyka wielu bohaterów. Narrator „Listu” codziennie czeka na wiadomość, choć nie ma nikogo, kto mógłby do niego napisać. W „Oknie” samotny narrator obserwuje życie innych z ponurego pokoju. Bohaterowie „Dwóch mężczyzn na drodze” pozostają zdani głównie na siebie.
Hłasko korzysta z motywu domu. Dom jest symbolem bezpieczeństwa i przynależności. Matka z „Domu mojej matki” marzy o własnym domu na przedmieściu. W „Żołnierzu” kobieta chce z ukochanym zbudować nowe miejsce życia. W „Odlatujemy w niebo” brak mieszkania staje się przeszkodą stojącą na drodze do wspólnego życia zakochanych.
W tekstach powraca motyw pracy, która jest ważnym elementem powojennego świata. W „Robotnikach” budowa mostu wymaga wysiłku i wyrzeczeń. W „Bazie Sokołowskiej” Michał dojrzewa dzięki pracy i samodzielności. W „Dwóch mężczyznach na drodze” brak zatrudnienia oznacza głód, upokorzenie i wędrówkę.
W wielu tekstach obecny jest motyw alkoholizmu. Alkoholizm prowadzi bohaterów do degradacji, samotności i utraty kontroli nad życiem. Najpełniej pokazuje to „Pętla”, w której Kuba mimo zamiaru leczenia wraca do picia i popełnia samobójstwo. W „Pijanym o dwunastej w południe” człowiek, dawniej odważny i zaangażowany, stacza się pod wpływem rozczarowania i lęku.
W opowiadaniach przywołano motyw wojny, która pozostaje obecna nawet po zakończeniu walk. Bohater „Żołnierza” nie potrafi patrzeć na spokojny krajobraz inaczej niż na teren obrony. W „Finis perfectus” wspomnienia wojennego okrucieństwa wzmacniają lęk przed kolejną zagładą. Przeszłość kształtuje sposób myślenia bohaterów.
Motyw śmierci pojawia się jako doświadczenie i pokusa zakończenia cierpienia. Bohater „Finis perfectus” mówi o zagładzie, lecz przed własną śmiercią rozpaczliwie pragnie żyć. W „Dwóch mężczyznach na drodze” chory rajzer widzi w śmierci kres głodu i poniżenia. W „Pętli” Kuba kończy życie po kolejnej przegranej walce z nałogiem.
Hłasko wykorzystuje motyw nadziei. Pozwala ona bohaterom podejmować kolejne próby mimo porażek. Dwaj rajzerzy ruszają dalej, wierząc, że znajdą pracę. Michał z „Bazy Sokołowskiej” dzięki wsparciu innych uczy się wiary w siebie. W „Liście” samo oczekiwanie na wiadomość staje się sposobem podtrzymywania nadziei.
W opowiadaniach istotny jest motyw złudzeń. Bohaterowie często wierzą w wyobrażenia, które zderzają się z rzeczywistością. Przechodnie ze „Ślicznej dziewczyny” widzą w młodej parze obraz szczęśliwej miłości, nie znając ich rozmowy o ciąży i pieniądzach. W „Lombardzie złudzeń” dziewczyna odkrywa, że romantyczne wyznania pisarza są powtarzanym schematem. Utrata złudzeń staje się źródłem bólu.
Aktualizacja: 2026-08-19 21:05:10.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.