„Szósta klepka” to powieść młodzieżowa autorstwa Małgorzaty Musierowicz, która otwiera cykl zatytułowany „Jeżycjada”, nazwany tak od poznańskich Jeżyc, gdzie rozgrywa się jego akcja. Dzieło ukazuje przygody nastoletniej Cesi Żak, która zmaga się z rodziną, szkołą i problemami miłosnymi.
Spis treści
Celestyna Żak, zwana Cesią, jest nieśmiałą nastolatką pełną kompleksów dotyczących wyglądu. W domu Żaków panuje ciągły gwar i chaos, a ważną rolę odgrywa sześcioletni Bobcio, którego pomysły często prowadzą do rozmaitych katastrof. W szkole Cesia zaprzyjaźnia się z Danką Filipiak i bierze na siebie odpowiedzialność za pomoc koleżance w nauce. Danka jest jednak leniwa, ma złe oceny i znacznie bardziej interesują ją muzyka oraz pisanie wierszy. Jednocześnie Cesią od dawna interesuje się Jerzy Hajduk, bardzo zdolny i nieśmiały uczeń, który codziennie obserwuje ją w drodze do szkoły. Dziewczyna długo nie dostrzega jego uczuć i błędnie interpretuje jego zachowanie, gdyż ma ogromne kompleksy dotyczące swojego wyglądu.
W czasie świąt Cesia poznaje przystojnego brodatego studenta, Zygmunta, który zaczyna z nią flirtować. Jej relacja z Jerzym staje się przez to jeszcze bardziej skomplikowana. Podczas lekcji wychowawczej Hajduk otwarcie sprzeciwia się Dmuchawcowi, a Cesia ze strachu nie popiera go, czego później bardzo żałuje. Odwiedza Jerzego, lecz rozmowa kończy się nieporozumieniem. W tym samym czasie do domu Żaków wprowadzają się Krystyna i Wojtek, a po narodzinach ich córki Irenki Cesia pomaga przy dziecku i jest coraz bardziej przemęczona.
Danka nadal zaniedbuje naukę. Kiedy Cesia pokazuje bez jej zgody poemat „Alienacja” ojcu Tolka, przyjaciółka czuje się zdradzona i zamyka się na wieżyczce. Później Cesia sama wykorzystuje ten pomysł: izoluje się tam i oznajmia, że nie wyjdzie, dopóki Danka nie zacznie się uczyć. Rodzina organizuje dziewczynie intensywne powtórki, dzięki czemu plan Cesi przynosi skutek. W tym czasie Cesia i Jerzy przechodzą od wzajemnych urazów i zazdrości do coraz większej bliskości. Na dzień przed Wielkanocą Hajduk czeka pod jej domem, a oboje porozumiewają się za pomocą kartek spuszczanych w koszyku z wieżyczki. Jerzy wyznaje, że codziennie przychodził, ponieważ martwił się o Cesię, i przyznaje, że jest w niej zakochany. Dziewczyna odpowiada, że odwzajemnia jego uczucia, a potem umawiają się do kina.
10 grudnia 1975 roku sześcioletni Bobcio urządza na balkonie domu przy ulicy Słowackiego zabawę w Nerona. Rozpala ognisko z papierów i rysunków, a gdy zajmuje się firanka, gasi pożar wodą, zalewając przy tym balkon i mieszkanie sąsiadów. Potem spokojnie wraca do łóżka. Tymczasem szesnastoletnia Celestyna Żak, zwana Cesią lub Cielęciną, budzi się i jak zwykle rozmyśla o swoim wyglądzie. Uważa się za brzydką, ma kompleks zbyt grubych łydek i porównuje się z piękną, utalentowaną starszą siostrą Julią. Brak pewności siebie sprawia, że czuje się niezauważana w domu i nowej szkole. Nie wie, że od trzech miesięcy codziennie obserwuje ją wysoki chłopak, zachwycony jej wyglądem.
Przed wyjściem Cesia odkrywa brak wody po zalaniu sąsiadów, lecz spieszy się na klasówkę z matematyki. W szkole chciałaby zaprzyjaźnić się z Danką Filipiak. Podczas sprawdzianu Pawełek próbuje przekazać Dance przez Cesię ściągę z czułym liścikiem, ale nauczycielka przechwytuje kartkę. Cesia bierze winę na siebie, twierdząc, że wiadomość była przeznaczona dla niej. Profesor Dmuchawiec nie robi z afery większej sprawy, choć wpisuje jej uwagę. Danusia okazuje Cesi wdzięczność.
Po lekcjach Cesia wraca sama i zastaje rodzinny sąd nad Bobciem. Dorośli próbują ukarać chłopca za pożar i zalanie sąsiadów. Pracownik PZU informuje, że rodzinie przysługuje odszkodowanie, lecz Żakowie, kierując się względami wychowawczymi, nie chcą na wybryku Bobcia zarobić. Później Danka niespodziewanie odwiedza Cesię. Rodzina przyjmuje ją bardzo swobodnie, a dziewczyna świetnie się wśród Żaków bawi. W pokoju Cesi przyznaje, że jest samotna, nie widzi sensu nauki i ma złe oceny. Cesia proponuje jej przyjaźń oraz wspólną naukę. Obie rozmawiają też o swoich kompleksach i każda uważa drugą za ładniejszą. Danka zgadza się uczyć z Cesią. Po jej wyjściu ojciec, chcąc pochwalić córkę, mówi, że jest zdrowa i przy kości, czym nieświadomie pogłębia jej kompleksy. Cesia jest szczególnie zafascynowana Danką, ponieważ widzi w niej osobę piękną, tajemniczą i bardziej interesującą od siebie, dlatego szybko angażuje się w jej problemy i traktuje obietnicę wspólnej nauki bardzo poważnie.
Przed świętami pojawia się pierwszy śnieg. Jerzy Hajduk, który jest sierotą i mieszka na stancji, od trzech miesięcy czeka rano przy kiosku na Cesię. W wyobraźni idealizuje ją oraz jej rodzinę. Pewnego dnia widzi, jak dziewczyna wybiega z domu niemal w piżamie po krem do golenia dla ojca. W szkole Dmuchawiec przyłapuje Jerzego na czytaniu „Przeglądu Sportowego”. Cesia śmieje się z niego, a zawstydzony chłopak czerwienieje.
W domu trwają przygotowania do Wigilii. Julia daje Cesi kosmetyki i część garderoby. Dziewczyna po raz pierwszy zaczyna wyglądać tak, że sama sobie się podoba. Rodzina odkrywa u Bobcia wysypkę, a Cesia dzięki wiedzy z książek medycznych rozpoznaje różyczkę. Wychodząc po zakupy, wpada na przystojnego brodatego studenta, który flirtuje z nią i proponuje spotkanie pierwszego dnia świąt. Cesia jest zachwycona perspektywą pierwszej w życiu randki, jednak obawia się, że bez makijażu rozczaruje adoratora.
Do Żaków przychodzą znajomi Julii, w tym Tolo, w którym Julia jest zakochana. Podczas przygotowań do pieczenia makowca młodzi znajdują w maszynce do maku wyschniętą mysz. Julia czuje się skompromitowana przed Tolkiem i wybucha płaczem. Pierwszego dnia świąt humor poprawia jej jednak telefon chłopaka. Cesia idzie natomiast na umówione spotkanie z brodaczem, ale najpierw obserwuje miejsce z ukrycia. Przypadkiem wpada na niego za krzakami. Mężczyzna nie rozpoznaje jej bez makijażu, bierze za smarkulę i zaczyna z nią flirtować, jednocześnie przyznając, że czeka na inną dziewczynę. Rozbawiona Cesia odmawia spotkania i nie zdradza swojej tożsamości. Randka z brodaczem po raz pierwszy daje jej jednak poczucie, że może podobać się komuś płci męskiej, ale zarazem pokazuje, jak bardzo jej samoocena zależy od makijażu, stroju i opinii innych.
Po świętach Dmuchawiec zleca Cesi pomoc Dance w nauce. Dziewczęta nie znajdują spokojnego miejsca w zatłoczonym mieszkaniu i odkrywają nieużywaną wieżyczkę, którą postanawiają urządzić jako własny kącik. Wkrótce Julia przyprowadza Tolka, Wojtka i zapłakaną Krystynę. Krystyna i Wojtek, młode małżeństwo spodziewające się dziecka, stracili wynajmowany pokój. Żakowie zgadzają się ich przyjąć.
W lutym w domu Żaków mieszka już osiem osób. Krystyna zajmuje dawny pokój Cesi, dlatego dziewczyna śpi w pokoju stołowym i nie ma własnego miejsca. Razem z Danką urządza więc wieżyczkę, lecz nauka szybko ustępuje tam słuchaniu muzyki i rozmowom. Danka wyznaje, że pisze wiersze, a Cesia zaczyna uważać ją za przyszłą wielką poetkę.
W domu pojawia się biała mysz. Rodzina odkrywa, że Bobcio trzymał w spiżarni parę myszy, które zdążyły się rozmnożyć. Większość zwierząt ma wrócić do Nowakowskiego. W szkole Dmuchawiec omawia anonimowe ankiety dotyczące planów i poglądów uczniów. Jerzy jako jedyny podpisał swoją wypowiedź i skrytykował ankietę jako biurokratyczny wymysł. Przyznaje, że zachowuje się konformistycznie, ponieważ chce szybko dostać się na studia i potrzebuje dobrych ocen. Pawełek go popiera. Dmuchawiec twierdzi, że młodzi powinni umieć bronić swoich przekonań. Zapytana o zdanie Cesia ze strachu bezmyślnie przyznaje rację nauczycielowi. Dmuchawiec nazywa ją tchórzem, a urażony Jerzy wychodzi z klasy i postanawia nie wracać do szkoły.
Cesia spotyka ponownie brodacza, który okazuje się kolegą Julii ze studiów, który ma na imię Zygmunt. Zgadza się pójść z nim do kina. Tam widzi Hajduka, który patrzy na nią i Zygmunta z pogardą. Cesia demonstracyjnie pozwala brodaczowi się objąć. Później dowiaduje się, że Jerzy nie chce wracać do szkoły. Czuje się przygnębiona i rozmyśla o samotności oraz złu świata. Ojciec przekonuje ją, że każdy człowiek może mieć wpływ na rzeczywistość. Cesia uświadamia sobie, że najbardziej dręczy ją sprawa Hajduka i że podczas lekcji stchórzyła.
Przed wizytą u Jerzego Cesia buntuje się przeciw ciągłemu zmywaniu i brakowi własnych ubrań. Rodzina przyznaje jej rację. Po drodze Cesia spotyka Zygmunta, ale wciąż zmierza do Hajduka. Pyta go, czy obraził się z powodu jej zachowania na lekcji. Jerzy odpowiada, że po prostu okazała się inna niż sądził. Wie też, że czeka na nią Zygmunt. Rozmowa kończy się źle i Cesia wychodzi zapłakana. Zygmunt, zirytowany jej zachowaniem, zostawia ją samą. Hajduk, choć próbuje zachować dystans i zajmować się nauką, reaguje zazdrością na Zygmunta. Cesia wciąż jednak nie potrafi uwierzyć, że ktoś jest nią prawdziwie zainteresowany.
Wieczorem Krystyna zaczyna rodzić, kiedy na dworze szaleje ulewa. Ponieważ telefon Żaków nie działa, Cesia korzysta z telefonu Nowakowskich i wzywa karetkę. Krystyna zostaje zabrana do kliniki, a około północy Żaczek przynosi wiadomość, że urodziła dziewczynkę ważącą trzy i pół kilograma.
Tydzień później Krystyna wraca z małą Irenką. Gdy nie przychodzi położna, młoda matka boi się wykąpać dziecko. Cesia korzysta z poradnika i sama zajmuje się noworodkiem. Robi to tak dobrze, że odtąd często pomaga przy Irence, również nocami, przez co jest stale niewyspana. Rodzina zastanawia się też nad sytuacją Krystyny podczas nieobecności Wojtka, a dziadek deklaruje pomoc finansową.
Przyjaciele Julii przychodzą obejrzeć dziecko. Krystyna obawia się zarazków i nie dopuszcza ich blisko. Ciocia Wiesia przy Tolku wypomina Julii, że praktycznie nie pomaga w domu. Cesia dowiaduje się potem, że dzwonił do niej kolega i przez chwilę sądzi, że był to Jerzy, ale okazuje się, że telefonował Pawełek. Tymczasem Hajduk wraca do szkoły. Wizyta Cesi złagodziła jego rozgoryczenie, a koledzy zaczynają okazywać mu sympatię. Cesia nadal zachowuje chłód, choć często o nim myśli.
Wkrótce wraca Wojtek i wraz z Krystyną oraz Irenką zostaje u Żaków. Cesia przenosi się do wieżyczki. Nadal próbuje pomagać Dance, lecz przyjaciółka dostaje kolejne złe oceny. Dmuchawiec zarzuca Cesi, że nie wywiązuje się z obietnicy, i zauważa także pogorszenie jej własnych wyników. Dziewczyna jest jednak wyczerpana nocną opieką nad dzieckiem. Sytuację Cesi komplikuje również życie w przepełnionym mieszkaniu. Coraz częściej przejmuje cudze obowiązki i ma coraz mniej czasu na naukę oraz odpoczynek, ale nie potrafi otwarcie zaprotestować.
Kiedy z wizytą mają przyjść Tolo i jego eleganccy rodzice, Żakowie w panice sprzątają mieszkanie, pożyczają porcelanę i kupują tort. Spotkanie prawie kończy się kompromitacją, gdy Bobcio przynosi nieprzytomną mysz, która odzyskuje przytomność na stole, a potem pożyczony serwis Nowakowskich zostaje rozpoznany. Mimo to wizyta kończy się dobrze.
Po wyjściu gości Cesia próbuje zmusić Dankę do nauki. Przyznaje, że pokazała ojcu Tolka jej poemat „Alienacja”. Danka czuje się zdradzona, a dodatkowo odkrywa, że Bobcio namalował w zeszycie z wierszem czołg. Zamyka się na wieżyczce i grozi, że wyskoczy z okna, jeśli rodzina wyważy drzwi. W nocy wymyka się po jedzenie, lecz rano nadal odmawia wyjścia. Cesia zostawia jej list, w którym zarzuca przyjaciółce uciekanie przed obowiązkami.
W drodze do szkoły Cesia spotyka Hajduka. Jerzy przeprasza ją za wcześniejsze grubiaństwo. Wkrótce Danka opuszcza wieżę i wraca do szkoły, lecz dostaje kolejną złą ocenę. Dmuchawiec prosi Cesię, aby nie rezygnowała z przyjaźni i była dla Danki podporą. Po rozmowie z nauczycielem Cesia zastaje Jerzego czekającego na półpiętrze. Oboje przyznają, że nie są już obrażeni. Jerzy bierze ją za rękę i mówi, że musi ją ciągle widzieć, a ona odpowiada, że czuje podobnie. Rozmawiają o przyszłości, lecz kiedy Jerzy wspomina Zygmunta, wybucha kolejna kłótnia. Cesia zarzuca mu zazdrość i próbę ingerowania w jej życie, a chłopak odchodzi.
Na początku kwietnia Żaczek wraca z podróży i zastaje Cesię wyraźnie przygnębioną. Dziewczyna schudła, nie ma apetytu i obsesyjnie myśli o popełnionych błędach. Tymczasem Julia oznajmia, że wyznała Tolkowi miłość i zaproponowała mu małżeństwo. Cesia martwi się przede wszystkim relacją z Hajdukiem. Po ich kłótni Jerzy przestał ją zauważać, więc z zemsty poszła do kina z Zygmuntem. Hajduk odpowiedział wyjściem z Kasią, co bardzo ją zabolało.
Przed feriami Danka znów próbuje uniknąć nauki i twierdzi, że nie przejmuje się nawet możliwością powtarzania klasy. Kiedy wspomina o Jerzym i Kasi, Cesia ucieka na wieżyczkę i wybucha płaczem. Po chwili postanawia wykorzystać pomysł Danki i zamyka się od środka. Gromadzi jedzenie, książki i koce, a w kartkach przekazuje, że nie wyjdzie, dopóki przyjaciółka nie zacznie się uczyć. Przy okazji odpoczywa od zmywania, zakupów i opieki nad Irenką. Cesia rozkoszuje się zdobytą wolnością, jaką daje jej zamknięcie w wieżyczce.
Po dwóch dniach Żakowie organizują dla Danki intensywną naukę. Ojciec zajmuje się fizyką i matematyką, dziadek chemią, a mama historią i polskim. Danka protestuje, lecz zostaje zmuszona do nadrabiania zaległości. Domownicy wprowadzają też dyżury przy zmywaniu, a Irenką zajmują się jej rodzice. Mama przyznaje Cesi, że jej plan zadziałał.
Na dzień przed Wielkanocą Danka wraca do domu po zakończonych powtórkach. Cesia jest gotowa opuścić wieżę, lecz przez okno zauważa Jerzego stojącego przy kiosku i patrzącego na jej dom. Gdy pokazuje się w oknie, chłopak podbiega bliżej. Z powodu ulicznego hałasu nie mogą rozmawiać, więc Cesia spuszcza na kablu koszyk z kartką. Jerzy pisze, że przez sześć dni przychodził pod jej dom, ponieważ martwił się, że jest chora. Przyznaje też, że chciał wzbudzić w niej zazdrość Kasią. Cesia wyjaśnia, że Zygmunt jest tylko kolegą Julii, i zauważa, że Jerzy także bywa zazdrosny. Oboje żartują z własnych charakterów i przewidują przyszłe kłótnie. W końcu Jerzy wyznaje na kartce, że jest w Cesi zakochany, a ona odpowiada, że odwzajemnia jego uczucia. Umawiają się do kina i składają sobie świąteczne życzenia. Ich korespondencję zauważa Bobcio, który domyśla się, że w życiu rodziny pojawił się nowy adorator Cesi. Chłopiec maluje pisanki i jest zadowolony z tego, że życie rodziny może niedługo znów się wyraźnie zmienić.
Aktualizacja: 2026-08-16 13:47:21.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.